|
Do Dar艂owa po jod i przygod臋 Jod jest najwa偶niejszym celem naszych wypraw nad morze. W jego poszukiwaniu "Przyroda Polska" dotar艂a do Dar艂owa - kr贸lewskiego miasta. Sprawdzili聹my, czy rzeczywi聹cie s拧 tutaj najpi臋kniejsze zachody s艂o艅ca. Uj拧艂 nas wyj拧tkowy urok ton拧cego w zieleni historycznego pomorskiego grodu oraz uzdrowiskowo-wczasowego Dar艂贸wka z malowniczym portem. Niezapomniane wra偶enia pozostawi艂o 聦wi臋to 艁ososia Ba艂tyckiego (kilkana聹cie r贸偶nych potraw, nieprawdopodobna uczta!), rejs w臋dkarski, widok najwy偶szych w Europie wiatrak贸w i k拧piel w basenie z morsk拧 wod拧. Odkryli聹my r贸wnie偶 sporo przyrodniczych atrakcji, spotkali聹my si臋 te偶 z niezapominajkami...
Jod - pierwiastek chemiczny. Otrzyma艂 go w 1811 r. francuski chemik, Bernard Cortois przez utlenienie 艂ug贸w uzyskanych z popio艂贸w pozosta艂ych po spaleniu morskich wodorost贸w.
W przyrodzie wyst臋puje w stanie wolnym, w niekt贸rych 聼r贸d艂ach mineralnych oraz w stanie zwi拧zanym w powietrzu morskim i w wodzie morskiej, w wodorostach i g拧bkach morskich i w niekt贸rych minera艂ach (np. w postaci jodan贸w jako domieszka do saletry chilijskiej), a tak偶e w ro聹linach uprawianych na glebie zawieraj拧cej jod.
Bogate w jod s拧 tereny nadmorskie. W jod zaopatrujemy nasz organizm szczeg贸lnie przez wod臋. Du偶o zawieraj拧 go produkty "morskie" - np. morskie ryby.
Jest otrzymywany w skali przemys艂owej z 艂ug贸w pokrystalizacyjnych powstaj拧cych podczas oczyszczania saletry sodowej. Mo偶na go te偶 otrzyma膰 z wodorost贸w morskich i w贸d towarzysz拧cych ropie naftowej.
Jest nieodzowny dla normalnego funkcjonowania organizmu. Odgrywa kluczow拧 rol臋 w metabolizmie gruczo艂u tarczowego (70-80 proc. jodu zawartego w ciele cz艂owieka znajduje si臋 w tarczycy, co umo偶liwia wytwarzanie jej hormon贸w). Hormon tarczycy reguluje funkcjonowanie uk艂adu nerwowego. Cz臋聹膰 jodu wchodzi te偶 w sk艂ad mi臋聹ni, sk贸ry itd. Brak jodu w organizmie wp艂ywa na zdrowie bardzo niekorzystnie. Prowadzi do powstania wola - przerostu tarczycy.
Polska jest krajem niedoboru jodu (najbardziej poszkodowani s拧 mieszka艅cy g贸r, w najlepszej sytuacji - ludzie mieszkaj拧cy nad morzem). Dlatego Zarz拧dzeniem Ministerstwa Zdrowia i Opieki Spo艂ecznej s贸l spo偶ywcza jest jodowana j tak拧 kupujemy.
Mikroklimat Dar艂owa i okolic charakteryzuje si臋 du偶ym nas艂onecznieniem i znaczn拧 wilgotno聹ci拧 powietrza. Cz拧steczki jodu i soli unoszone przez morsk拧 bryz臋 tworz拧 wyj拧tkow拧 mieszanin臋 wody i pierwiastk贸w, kt贸ra jest uwa偶ana za wybitnie lecznicz拧 dla ludzi. Ona te偶 warunkuje wyst臋powanie gatunk贸w ro聹lin okre聹lanych jako s艂onolubne. Te walory doceniono ju偶 na pocz拧tku XX w.
Dwie rzeki - Wieprza i Grabowa, zwane pere艂kami Pomorza od dawna mia艂y wp艂yw na 偶ycie mieszka艅c贸w. Nad nimi skupi艂o si臋 osadnictwo, czego wyrazem by艂o za艂o偶enie S艂awna i Dar艂owa. W uj聹ciu Wieprzy powsta艂 dar艂owski port, kt贸ry sta艂 si臋 filarem rozwoju miasta i regionu.
Dar艂owo - stra偶nik uj聹cia rzeki liczy 16 tys. mieszka艅c贸w. Prawa miejskie uzyska艂o w 1312 roku. Od XIV wieku rz拧dzi艂 tutejsz拧 ziemi拧 Eryk I, zwany Ostatnim Wikingiem Ba艂tyku. By艂 kr贸lem Danii, Szwecji i Norwegii. Od 1412 roku Dar艂owo by艂o cz艂onkiem Hanzy. 730 lat nieprzerwanej, barwnej i r贸偶norodnej historii pozostawi艂o kilka zabytk贸w, 聹wiadcz拧cych o pot臋dze miasta.
Dar艂owo sta艂o si臋 kurortem szczeg贸lnym. Szerokie pla偶e, akwapark z morsk拧 wod拧, szlaki turystyczne, 聹cie偶ki rowerowe, wycieczki promowe do Nex聰 na Bornholmie, ciekawy kalendarz imprez - te atrakcje przyci拧gaj拧 rzesze os贸b.
W ostatnich dniach czerwca w Dar艂owie organizowany jest Mi臋dzynarodowy Zlot Historycznych Pojazd贸w Wojskowych. Jest to najwi臋ksza cykliczna impreza tego typu w Europie. Corocznie do Dar艂owa przyje偶d偶aj拧 tysi拧ce ludzi zafascynowanych technik拧 militarn拧 i zabytkowymi pojazdami. Ogromne przedsi臋wzi臋cie jest zas艂ug拧 miejscowych pasjonat贸w, w tym Mariana Laskowskiego - przedsi臋biorcy, w艂a聹ciciela kolekcji zabytkowych pojazd贸w mechanicznych.
W sezonie letnim mo偶na st拧d pop艂yn拧膰 promem do Nex聰 na Bornholmie. Miejska Trasa Turystyczna, kt贸r拧 warto p贸j聹膰 obejmuje Zamek Ksi拧偶拧t Pomorskich - jedyny w Polsce nadmorski zamek gotycki. Ko聹ci贸艂 聹w. Jerzego z XV wieku, w stylu gotyckim, usytuowany poza murami miasta zwi拧zany by艂 ze szpitalami dla tr臋dowatych. Pomnik Rybaka - fontanna ku czci ludzi morza, ufundowany przez dar艂owsk拧 rodzin臋 kupieck拧. Barokowy Ratusz z 1725 roku. Gotycki Ko聹ci贸艂 Mariacki pod wezwaniem Wniebowzi臋cia Naj聹wi臋tszej Marii Panny z drugiej po艂owy XIV wieku. Gotycka Brama Wysoka, pozosta艂o聹膰 po dawnych murach obronnych miasta. Ko聹ci贸艂 聹w. Gertrudy - jedyny w Polsce klejnot skandynawskiego gotyku z XV wieku. Latarnia Morska z 1885 roku.
Uczestnicy Mediatouru - maj 2004, przed ratuszem.
聦wi臋to 艁ososia Ba艂tyckiego, zainaugurowane w tym roku spotka艂o si臋 z du偶ym zainteresowaniem turyst贸w. Miejscowi restauratorzy w艂o偶yli du偶o serca w przygotowanie smacznych 艂ososi. Dania by艂y niezwyk艂e: 艂oso聹 faszerowany, w zalewie z koniaku, tatar z 艂ososia, mus z 艂ososia, i wiele innych pyszno聹ci... Jak zapewnia nas burmistrz Dar艂owa, Arkadiusz Klimowicz (w kurtce, w okularach) miastu zale偶y na promocji ba艂tyckiej ryby.
Gdzie si臋 zatrzyma膰? W Dar艂owie, Dar艂贸wku i pobliskich gospodarstwach agroturystycznych na turyst贸w czeka mn贸stwo miejsc. Oferta jest tak zr贸偶nicowana, 偶e ka偶dy wybierze co聹 dla siebie. W艂a聹ciciele o聹rodk贸w, jak np. widoczny na zdj臋ciu (w otoczeniu dziennikarek - Agaty i Ani) Henryk Ukleja (R贸偶a Wiatr贸w) dbaj拧 o stworzenie dobrych warunk贸w dla swoich go聹ci. Pan Henryk ma gabinet odnowy biologicznej, hal臋 sportow拧, sto艂贸wk臋, miejsca do organizowania ognisk, a nawet wypieka chleb ekologiczny. Szczeg贸艂owe informacje pod telefonem: Urz拧d Miejski w Dar艂owie, plac Ko聹ciuszki 9, 76-150 Dar艂owo. Tel. (094) 314-22-27, 314-22-28, 314-22-29. Wypoczynek nad morzem, agroturystyka i turystyka wiejska, rezerwacja, informacje: 0502-667-427, 0506-472-486, elion10@interia.pl
Anna Pawlak ze Starego Jaros艂awia (na zdj臋ciu) poinformowa艂a nas, 偶e w styczniu tego roku w Dar艂owie powsta艂o Stowarzyszenie Agroturystyczne Ziemi Dar艂owskiej "Zagroda", kt贸re skupia 56 cz艂onk贸w. Jak zapewniaj拧 gospodarze niemal w ka偶dej wsi znajduj拧 si臋 gniazda bocianie. Opr贸cz dobrego, domowego jedzenia i ciekawego programu dla turyst贸w kilka gospody艅 zajmuje si臋 przerobem mniszka lekarskiego. Wyrabiaj拧 z niego wspania艂y syrop leczniczy, dobry na przezi臋bienie, kaszel, b贸l gard艂a, drogi oddechowe, oskrzela. Cieszy si臋 on du偶ym powodzeniem u tych, kt贸rzy ceni拧 naturalne produkty
Pere艂ki Pomorza
Kr贸lowa Pomorza - rzeka Wieprza (wyp艂ywa z jeziora Bia艂ego, niedaleko wsi G艂odowo, mi臋dzy Miastkiem i Bytowem, 125 km d艂ugo聹ci) to kr贸lestwo ryb: troci, 艂ososi, pstr拧g贸w i lipieni. Wyst臋puj拧 tutaj a偶 23 gatunki ryb i dwa gatunki minor贸w. Z inicjatywy grupy w臋dkarzy w S艂awnie powsta艂o Towarzystwo Mi艂o聹nik贸w Rzeki Wieprzy, kt贸re d拧偶y do zachowania dziewiczego charakteru rzeki oraz poprawy stanu w贸d. Na Wieprzy coraz cz臋聹ciej pojawiaj拧 si臋 kajaki. Amatorzy relaksu na wodzie p艂yn拧c maj拧 okazj臋 podziwia膰 bory bukowe, a nad brzegiem spotka膰 sarn臋, jelenia, dziki i lisy.
W pradolinie Wieprzy, w okolicach Starego Krakowa oraz w tr贸jk拧cie S艂awsko - Wrze聹nica - Staniewice archeolodzy zlokalizowali 聹lady dawnych kultur - pozosta艂o聹ci siedzib i cmentarzysk. Podczas w臋dr贸wek po s艂awe艅skich lasach mo偶na natkn拧膰 si臋 na kurhanowe cmentarzyska, grodziska 聹redniowieczne czy te偶 osady kultury 艂u偶yckiej, pomorskiej lub wielbarskiej. Przechodz拧c obok zbiorowiska g艂az贸w, niepozornego wa艂y lub pag贸rka mo偶emy sobie wyobrazi膰, 偶e 3000 lat temu nasi pradziadowie oddawali w tym miejscu cze聹膰 wchodz拧cemu s艂o艅cu albo uk艂adali si臋 do snu po udanym polowaniu. W Borkowie znajduje si臋 jedyny w Europie grobowiec megalityczny z neolitu, sprzed 5 tys. lat.
Rzeka Grabowa tak偶e jest ch臋tnie wykorzystywana przez kajakarzy, jak r贸wnie偶 przez w臋dkarzy.
Dla piechur贸w
Przez obszar gminy Dar艂owo przebiegaj拧 dwa szlaki turystyczne piesze. Czerwony Koszali艅ski Szlak Nadmorski, odcinek mi臋dzynarodowego szlaku E-9, prowadz拧cego z Brestu (Francja) do Braniewa. Biegnie wzd艂u偶 Ba艂tyku poprzez nadmorskie k拧pieliska od D聼wirzyna do Wicia (102 km). W gminie Dar艂owo jest to odcinek ok. 30 km - od D拧bkowic przez D拧bki, Bobolin, 呕ukowo Morskie, Dar艂owo do Wici.
Drugi szlak - Szlak Rezerwat贸w (niebieski) ma d艂ugo聹膰 71,5 km - rozpoczyna si臋 w Dar艂owie, a ko艅czy w Polanowie, przez gmin臋 Dar艂owo przebiega 15 km trasy.
Jest tu tak偶e Europejski Szlak Cysters贸w. Jego g艂贸wn拧 atrakcja jest ko聹ci贸艂 cysterski znajduj拧cy si臋 w Bukowie Morskim.
Na R贸wninie S艂awie艅skiej dominuj拧cym typem krajobrazowym s拧 niziny. P贸艂nocna cz臋聹膰 - typowo rolnicza, po艂udniow拧 porastaj拧 lasy z przewag拧 drzew iglastych, gdzie dominuje sosna. Lasy s拧 bogate w grzyby (borowiki, podgrzybki) i zwierzyn臋 le聹n拧 (sarny, jelenie, dziki). W runo le聹ne najbardziej zasobne gminy to Malechowo i S艂awno. Nieliczne jeziora otoczone szuwarami i bagienkami, stanowi拧cymi matecznik dla wodnych i b艂otnych ptak贸w. Na Wysoczy聼nie Polanowskiej dominuj拧 wzg贸rza, osi拧gaj拧ce 170 m.n.p.m., kt贸re przecina dolina g贸rnego odcinka Grabowej. Elektrownia wodna z dwiema starymi (z 1913 roku) turbinami w Nowym 呕ytnisku, a tak偶e pojawiaj拧ce si臋 cz臋sto bociany, 偶urawie i or艂y bieliki to kolejne atrakcje.
Pomniki przyrody i arboretum
W Starym Krakowie, przy mo聹cie znajduje si臋 park z 1810 roku, a nim pomniki przyrody: d拧 szypu艂kowy, daglezja zielona i czerwonolistna odmiana buka. Z kolei przy szk贸艂ce le聹nej, po艂o偶onej na drugim - prawym brzegu rzeki Wieprzy Nadle聹nictwo S艂awno za艂o偶y艂o Le聹ne Arboretum. Rosn拧 tam jod艂y, 聹wierki, sosny, 偶ywotniki, cyprysiki i ja艂owce.
Wiosn拧 tego roku, w ramach jubileuszu 80-lecia Las贸w Pa艅stwowych w pobli偶u wsi Pomi艂owo zosta艂 otwarty O聹rodek Edukacji Le聹nej "zielona szko艂a - pod Bocianim Gniazdem". Do utworzenia obiektu wykorzystano zabytkow拧 le聹nicz贸wk臋, w kt贸rej zorganizowano wystaw臋 przyrodniczo - le聹n拧, muzeum i pracowni臋. W pobli偶u przygotowano 聹cie偶k臋 edukacyjn拧.
W 1981 roku stworzono obszar chronionego krajobrazu obejmuj拧cy Jezioro 艁臋towskie oraz okolice Kepi. Najciekawszym elementem krajobrazu jest meandruj拧ca Wieprza z nadrzecznymi 艂拧kami i lasami. Mo偶na tam spotka膰 wiele ciekawych ro聹lin i zwierz拧t: storczyki, wawrzynek wilcze 艂yko, pn拧cza bluszczu i wiciokrzew pomorski, kr拧偶拧ce w powietrzu or艂y bieliki, kanie i b艂otniaki, a tak偶e dziki, 偶mije, baraszkuj拧ce w wodzie wydry. norki ameryka艅skie i wiele innych.
Coraz wi臋cej os贸b korzysta z mo偶liwo聹ci z艂owienia kr贸la Ba艂tyku, czyli dorsza. Armatorzy kutr贸w w臋dkarskich nie narzekaj拧 na brak zainteresowania...
Kraina w krat臋 le偶y mi臋dzy 艁eb拧 a Dar艂owem. Nazwa wzi臋艂a si臋 od charakterystycznej ludowej zabudowy ryglowej wzniesionej z drewnianych s艂up贸w i gliny malowanej na bia艂o. Do dzisiaj zachowa艂o si臋 wiele budynk贸w licz拧cych sobie po 120 - 150 lat. Promocj拧 Krainy w Krat臋 zajmuje si臋 Stowarzyszenie Produkt贸w Markowych Turystyki Wiejskiej S艂upia
Obok Ko聹cio艂a NMP, w kt贸rym spoczywa Kr贸l Szwecji, Danii i Norwegii - ostatni wiking Ba艂tyku - Eryk I Pomorski franciszkanie utworzyli lapidarium dla uczczenia dawnych mieszka艅c贸w Pomorza. W lapidarium ro聹nie du偶o niezapominajek
Artyku艂 ukaza艂 si臋 w miesi臋czniku LOP "Przyroda Polska" w czerwcu 2004 roku
Walentyna Rakiel-Czarnecka |