Jedzmy kolorowe częœci roœlin!

Warto jeœć kolorowe częœci roœlin, a czasem płatki kwiatków Rozmowa z prof. biochemii, dr filozofii, AlicjĽ Zobel z Kanady

W pierwszej naszej rozmowie zwracała pani uwagę na znaczenie minerałów w zdrowiu człowieka. Czy uczestnictwo w trzech naukowych spotkaniach, w których nasi specjaliœci dzielili się swoim doœwiadczeniem w tej materii zwróciło pani uwagę na coœ nowego? - Podczas międzynarodowego sympozjum w Warszawie, zorganizowanego przez przewodniczšcš Organizacyjnego Komitetu Naukowego Alinę Kabat-Pentias z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach omawiano temat - "Żelazo i mangan w œrodowisku, problemy ekologiczne i metodyczne". Mangan jest potrzebny do pobudzenia działania wielu enzymów w naszym organizmie, a bez żelaza nie powstajš czerwone ciałka, które sš odpowiedzialne za roznoszenie tlenu i substancji odżywczych do komórek. Na sympozjum przekazano wiele informacji o nadmiarze i niedoborach pierwiastków w œrodowisku oraz o ich koncentracji w roœlinach i zwierzętach stanowišcych pokarm dla człowieka. Mówiono także o wpływie tych minerałów na zdrowie. Naukowcy z Katedry Bromatologii Akademii Medycznej w Lublinie stwierdzili, że dieta osób badanych jest bardzo zróżnicowana, a więc i iloœć pobieranego z pożywieniem żelaza jest różna. Interesujšce, że podanie całodobowych racji pokarmowych, będšcych Ÿródłem żelaza i manganu dla osób dorosłych, zapewniało poziom bezpieczny dla mężczyzn, lub go nawet przekraczało. Natomiast u 30 proc. kobiet zawartoœć żelaza była niższa od iloœci uważanej za bezpiecznš. W Polsce jest to 11 mg/osobę /dzień. Te wnioski potwierdzajš mojš wiedzę: kobietom potrzeba znacznie więcej żelaza niż mężczyznom. Polecam np. wštróbkę (trzeba uważać, aby nie pochodziła od kur z wielkich ferm, a także od zwierzšt, którym podawano antybiotyk lub które jadły produkty skażone metalami toksycznymi - kobaltem, ołowiem, kadmem, glinem). Bardzo dobrym Ÿródłem żelaza jest też natka pietruszki. Dowiedziałam się na konferencji, że manganu w organizmach badanych było wystarczajšco dużo, iloœć wahała się od 2,6 do 8 mg/osobę/na dzień. To zadowalajšcy wynik - œwiadczy o tym, że Polacy (przynajmniej ci badani) nie sš zatruci manganem. W Kanadzie dodatkowym Ÿródłem zatrucia manganem sš benzyny, do których jest dodawany. W Polsce na szczęœcie ten problem nie występuje. Polscy naukowcy stwierdzili, że dużo manganu jest w tzw. żywnoœci funkcjonalnej lub wygodnej, takiej jak œniadaniowe produkty zbożowe i chipsy ziemniaczane. Jak poinformował na konferencji Krzysztof Krzysiak z Zakładu Farmacji Stosowanej Akademii Medycznej w Lublinie więcej manganu majš chipsy ziemniaczane z dodatkami, aniżeli produkty ziemniaczane bez tych dodatków. W pierwszej rozmowie mówiłam o żywnoœci przetwarzanej w wysokiej temperaturze, powyżej 180 st. C. Tak przygotowywane sš niemal wszystkie chrupki. Szwedzi znaleŸli w takiej żywnoœci akryloamidy, które sš rakotwórcze dla myszy i neurotoksyczne dla człowieka (działajš na nasz mózg, powodujš neuropatologię). Staram się, by w Kanadzie wprowadzono przepisy obligujšce do umieszczania na opakowaniach żywnoœci informacji, iż zawiera ona akryloamidy i ile ich jest. - Przez lata słyszeliœmy o tym, że naszym organizmom niezbędne sš witaminy, o minerałach mówiono niewiele. Tymczasem minerały sš bardzo ważne, a teraz szczególnie, gdy niektóre obszary kuli ziemskiej majš ich niedobór. Czytałam, że w Polsce brakuje selenu. - To prawda, Polska ma niedobory selenu. Do niedawna sprowadzaliœmy z Kanady dużo ziarna pszenicznego, wzbogacanego selenem. Minęło 10 lat od chwili, gdy zaprzestano importu tego zboża i specjaliœci dostrzegajš u ludnoœci polskiej objawy niedoboru selenu. A chcę przypomnieć, że selen jest odpowiedzialny za odpornoœć organizmu. Selen znajduje się w kilku enzymach, a szczególnie w tych służšcych do syntezy i redukcji glutationu. Z poprzedniej edycji "PP" wiemy, że glutation jest molekułš (trójpeptydem, zbudowanym z trzech aminokwasów, występuje we wszystkich tkankach zwierzęcych i roœlinnych. Bierze udział w procesie oddychania, jest antyutleniaczem), która mimo swojej maleńkiej objętoœci jest wielkim dobrodziejstwem dla naszego organizmu, gdyż detoksyfikuje, czyli usuwa pestycydy, metale ciężkie, wolne rodniki itp. z komórki. Jest antyoksydantem, działa jak miotła. Mówię o nim, że jest gosposiš, która jak gšbka wychwytuje i wyrzuca z zanieczyszczonej komórki substancje toksyczne. Niedobór selenu powoduje, że organizm nie zostaje dostatecznie oczyszczony. - Podobno nie potrzebujemy zbyt dużej iloœci minerałów. - Minerały sš ważne i nie może ich brakować. Człowiek nie potrzebuje ich dużo, bo nie sš one od razu w organizmie niszczone. W chwili, kiedy białka sš zużywane, to minerały, znajdujšce się w aktywnym centrum sš na chwilę odkładane poza czšsteczkę i włšczane do nowego, odtworzonego białka. Długoœć życia białka jest różna - niektóre sš aktywne w komórkach zaledwie przez parę sekund, inne przez kilka miesięcy. Kiedy po zużyciu białka sš rozłożone, wtedy znajdujšcy się w nich minerał może być użyty po raz wtóry do nowo formowanej czšsteczki białka lub enzymu. Trzeba jednak pamiętać, że częœć minerałów jest z organizmu usuwana. Dlatego muszš być wcišż pobierane z pokarmem, gdyż deficyty spowodowałyby, że powstawałyby białka, ale zabrakłoby minerału odpowiedzialnego za aktywnoœć tego białka. Dlatego minerały sš takie ważne - bez nich białka nie byłyby wystarczajšco aktywne. - O jakich jeszcze minerałach mówiło się na spotkaniu, w którym pani profesor uczestniczyła? - Wiele miejsca poœwięcono wanadowi i chromowi. Zainteresowały mnie m.in. wyniki badania poziomu żelaza w osoczu krwi szczurów, którym w wodzie do picia podano sam chrom lub chrom z wanadem. Halina Zaporowska z Katedry Biologii Komórki z Instytutu Ochrony Œrodowiska KUL w Lublinie stwierdziła, że jeœli szczury dostały wanad, to zwiększył się u nich poziom żelaza w osoczu krwi. Ich krew była wydajniejsza. Produkty, które majš wystarczajšcš zawartoœć chromu i wanadu powodujš większš wydajnoœć krwi. Spotkałam się z podobnymi wynikami badań dotyczšcymi znacznego zapotrzebowania na chrom i wanad u chorych na cukrzycę. Chrom znajduje się w białku odpowiedzialnym za tolerancję cukru, powodujšc przenoszenie, a potem wnikanie cukru do komórek, tym samym obniżenie zawartoœci glukozy w osoczu. To z kolei powoduje obniżenie zapotrzebowania na insulinę. Dlatego chrom jest taki ważny. Chrom z cynkiem znajduje się w grzybach. Sš one dobrym Ÿródłem tych minerałów. Radziłabym przygotować samemu grzyby na cały rok. Trzeba je wysuszyć, rozetrzeć, połšczyć z pieprzem i w postaci takiej posypki używać jako dodatek do potraw. Wystarczy szczypta. - Uczestniczyła Pani w wykładzie prof. Alfredy Padzie-Graczyk np. "Minerały w zdrowiu człowieka", co interesujšcego dla siebie tam Pani usłyszała? - Rzeczywiœcie wykład ten spotkał się z bardzo dużym zainteresowaniem. Zainteresowałam się glinem, który jest ostatnio włšczony do listy pierwiastków toksycznych. Pani profesor Graczyk zauważyła, że serki i jogurty, które majš górę pojemnika szerszš niż dół, a góra jest przykryta foliš aluminiowš, często sš odwracane do góry dnem. Ta niby błaha sprawa ma poważne konsekwencje. Otóż podczas kontaktu kwaœnych produktów (jogurt) z glinem (folia) glin przechodzi do jogurtu. I różnica zawartoœci glinu może być kilkaset razy większa w miejscu kontaktu, niż tam, gdzie do kontaktu nie dochodzi. Podobnie jest z zakwaszaniem herbaty, którš mamy zwyczaj pić z cytrynš. Otóż obniżenie ph, podwyższenie kwasowoœci także spowoduje usunięcie glinu z tkanki herbaty z camelii. Problem ten nie dotyczy herbat z innych ziół, które nie magazynujš glinu, np. z poziomek. One sš czułe na glin i kiedy się pojawi - nie rosnš. Tymczasem camelia jest nieczuła na glin, magazynuje go, a my dodajšc cytrynę ułatwiamy przenikanie glinu do naparu herbaty, który wypijamy. - Uczestniczyła Pani w konferencji w Rzeszowie? - W Rzeszowie co dwa lata odbywa się konferencja pn. "Flawonoidy i ich zastosowanie". Organizujš jš państwo Maria i Stanisław Kopaczowie z Politechniki Rzeszowskiej. Poruszono tam wiele tematów, jak np. polskie preparaty flawonoidowe z mleczka pszczelego. Mówiono też o właœciwoœciach fizyko-chemicznych flawonoidów, preparatów o aktywnoœci antyoksydacyjnej preparatów flawonoidowych z owoców jagodowych itd. Podawano także najnowsze osišgnięcia naukowe. Pani doktor Anna Podsędek z Politechniki �ódzkiej podała ocenę efektywnoœci wychwytywania wolnych rodników wybranych warzyw. Podkreœliła dużš rolę kapusty czerwonej, w ogóle większoœć czerwonych warzyw i owoców jest korzystna w wymiataniu wolnych rodników z komórki. Radzę jeœć czerwonš kapustę, bo substancje odpowiedzialne za specyficzny zapach kapusty sš bardzo mocnym antybiotykiem. Podczas I wojny œwiatowej używano wycišgu z kapusty jako antybiotyku poprawiajšcego gojenie ran. Pani profesor mówiła także o syntezie i właœciwoœciach pochodnych protoporfiryny - zwišzku, który jest pobierany przez komórki rakowate. Kiedy ulegnie naœwietleniu, pozwala nam lokalizować komórki rakowatej, a także obniża ich biologicznš aktywnoœć. Tym sposobem można leczyć nowotwory. Protoporfiryn jest dużo i nawet ostatnio stosujemy ich syntezę z dodatkiem kumaryn, dzięki temu wiele form raka może być utrzymywana "w szachu". Badania sš w trakcie i mam nadzieję, że już wkrótce ten sposób leczenia raka stanie się polskš domenš. Ta procedura uzyskała wiele patentów i z sukcesem przeszła badania kliniczne I stopnia i tylko brak pieniędzy (trzeba ok. 20 mln zł) spowodował, że jeszcze nie jest powszechnie stosowana. Wierzę, że niebawem do Polski będš przyjeżdżać ludzie dla kuracji protoporfirynowej. - Co wœród tej mnogoœci spraw jest, zdaniem Pani, najważniejsze? - Po pierwsze dbaj o minerały w jedzeniu - czytaj etykietki na butelkach z wodš, jakie zawiera minerały (proporcja wapnia do magnezu powinna być jak 1:3-4, bo potrzebujemy dużo magnezu). Po drugie czytaj etykietki na produktach spożywczych. Zwróć uwagę na nowš grupę zwišzków toksycznych - transferów. Pamiętaj, że dozwolona dawka to nie więcej niż 2 g dziennie, tymczasem porcja frytek ma ich 10. Po trzecie kobiety mogš mieć mniej żelaza niż mężczyŸni, dlatego musimy wspomagać niedobór w sposób naturalny, produktami organicznymi, a nie solami nieorganicznymi, takimi np. jak chlorek żelaza, bo sš trudno wchłaniane. Po czwarte do antyoksydantów należš naturalne produkty, które syntezujš roœliny. Zaliczamy do nich kolorowe barwniki w warzywach. Wniosek jest jeden - czerwona kapusta i czerwona cebula jest lepsza niż biała. Jedz kolorowe częœci roœlin, a nawet nieraz płatki Artykuł został opublikowany w miesięczniku "Przyroda Polska" w listopadzie 2004 roku

Walentyna Rakiel-Czarnecka