Wróćmy do naturalnie produkowanej żywnoœci

Ewolucja człowieka postępowała przez miliony lat równolegle z ewolucjš substancji w składzie jego pożywienia. Już w starożytnej Grecji, a nawet wczeœniej w Chinach (Macher i wspól. 2003) lekarze uważali, że najlepszym lekarstwem na wszystkie choroby jest właœciwy sposób odżywiania się.

BodŸce zewnętrzne wywołujš u człowieka rozmaite reakcje: strach lub przyjemnoœć. Jedzenie sprawia nam wielkš przyjemnoœć, a także utrzymuje nas przy życiu. Gdy mamy za mało pożywienia - umieramy, ale jeœli zużywamy go zbyt wiele, stajemy się otyli. Nadwaga prowadzi do chorób degenerujšcych, a nawet do œmierci. Aby w naszym organizmie mogły należycie zachodzić procesy biochemiczne, potrzebna jest okreœlona iloœć energii. Dla podtrzymania życia musimy też pobierać niezbędne składniki odżywcze w okreœlonych proporcjach: białka (aminokwasy), tłuszcze (kwasy tłuszczowe), węglowodany, składniki mineralne i witaminy. Przede wszystkim organizm człowieka musi pobierać witaminę C, podczas gdy organizm większoœci zwierzšt produkuje jš samodzielnie. Jedynie niektóre witaminy z grupy B sš syntetyzowane przez bakterie w naszych jelitach. Przez miliony lat Homo sapiens wykorzystywał pożywienie dostępne w miejscu jego bytowania, trawił go, a jego organizm przyzwyczajał się do okreœlonych składników pokarmowych. Na podstawie doœwiadczeń zdobywał wiedzę, jakie pożywienie może być dla niego korzystne, jakie leczšce lub toksyczne (Bernanier 2002). Jestem biochemikiem i fotochemikiem, badam roœliny przeznaczone do konsumpcji i do produkcji leków. Dzisiaj znamy ponad 100 tys. substancji znajdujšcych się w pożywieniu, a liczba ich cišgle roœnie. W jednej roœlinie, np. w selerze znajduje się bardzo wiele (od 1 do 30 tys.) aktywnych zwišzków (Buchingam 2004). Dotychczas ludzie przez tysišce lat spożywali żywnoœć mało zmienionš, ale ostatnio pojawiła nowa żywnoœć np. przetwarzana w bardzo wysokiej temperaturze (powyżej 1300C). Żywnoœć nie zmieniała się nigdy tak szybko jak obecnie, wpływa na to również modyfikacja genetyczna. A przy tym człowiek ma za mało czasu, aby wytworzył nowe enzymy, konieczne do przemiany materii nowych substancji. Substancje te mogš stać się alergenami. Mogš być też toksyczne i rakotwórcze (NRC 1982, WHO 1985, Altiug 2002, Dšbrowski i Sikorki 2004,Ganellin i Triggre 2004, Mac Dougl 2003, Whitaker 2004). W produktach spożywczych cišgle odkrywamy nowe zwišzki toksyczne, np. akryloamidy i tłuszcze o konfiguracji trans (Young i wsp. 1979, Vasavada i Padayalti 1981). Naukowcy udowodnili, że rak rozwija się z jednej komórki, która uległa zmutowaniu i ma zmieniony garnitur genowy. W naszym ciele każdego dnia dzielš się miliony komórek, w trakcie czego produkujemy około 9 komórek rakowych. Nasz system obronny zwalcza te komórki. Tylko niekiedy udaje się komórce rakowej uchronić przed zniszczeniem przez układ immunologiczny i zaczyna się ona namnażać. Potrzeba wielu lat, aby guz nowotworowy osišgnšł œrednicę 1 mm. Trzymanie w szachu grupy komórek rakowych w guzie (tumor) przez nasz system obronny jest wystarczajšce do momentu wzrostu naczyń krwionoœnych, pozwalajšcych na lepsze dostarczenie guzowi energii i pożywienia. Następuje władczy wzrost raka przez szybkie namnażanie się komórek. Niebezpieczny proces rozrostu tkanki rakowej może nastšpić, jeœli nasz system immunologiczny nie potrafi go zwalczyć i gdy poziom glutationu w organizmie człowieka jest niewystarczajšcy. Chcę przypomnieć Czytelnikom "Natury i Zdrowia", iż glutation jest naszym sprzymierzeńcem, podstawowym antyoksydantem i detoksyfikatorem, gdyż przyłšcza się do zwišzków toksycznych, wolnych rodników i jest usuwany z naszych komórek do przestrzeni międzykomórkowych, a potem z organizmu. Oto 12 ważnych informacji na temat glutationu: 1. Glutation jest trójpeptydem, małš molekułš zbudowanš z trzech aminokwasów: glicyny, cysteiny i kwasu glutaminowego. 2. Glutation wymiata wolne rodniki, detoksyfikuje pestycydy i jest ostatecznym antyoksydantem. 3. Zredukowany glutation (dobry) musi być syntetyzowany w każdej komórce, dlatego aminokwas endogenny - cysteina musi być też dostarczana z pożywieniem. Nadmiar cysteiny może być groŸny dla zdrowia, dlatego moim zdaniem nie należy niš suplementować żywnoœci. 4. Glutation wymiata wolne rodniki powstałe przy naœwietlaniu promieniowaniem ultrafioletowym (UV). 5. Ponad 60 proc. pestycydów usuwanych jest z organizmu z glutationem musi więc go dużo produkować (Różański, 1992). 6. Witaminy C i E sš po ich utlenieniu przywracane sš przez glutation do dobrej, użytecznej formy (zredukowanej). 7. Glutation w płynach międzykomórkowych absorbowany w maleńkiej iloœci z pożywienia detoksyfikuje płyny, zapobiegajšc w ten sposób penetracji toksyn do komórek. 8. W tym stuleciu zostanie doceniona rola glutationu (mam nadzieję, że będziemy przykładać więcej uwagi do poziomu glutationu w naszym organizmie) 9. Będziemy dysponować testami do oznaczania glutationu, podobnym do tego, jakim się posługujemy dla okreœlenia poziomu glukozy i cholesterolu we krwi. 10. Glutation występuje w formie różnych izomerów. 11. Każda komórka powinna być stymulowana do produkcji optymalnej dla jej typu iloœci glutationu. Gdybyœmy mieli wystarczajšcš iloœć glutationu w każdej komórce, to różne zwišzki toksyczne w naszym œrodowisku i kwasy tłuszczowe trans w produktach spożywczych, nie byłyby tak groŸne dla naszych genów i dla zdrowia. Iloœć zwišzków toksycznych w œrodowisku i żywnoœci nawet w tak "czystej" Kanadzie, jak podaje Kanadyjski Słownik Statystyczny, dubluje się co 10 lat. Dlatego wraz ze wzrostem zanieczyszczenia œrodowiska niedobory glutationu stajš się bardziej widoczne. Być może, że wzrost liczby zachorowań na raka, pomimo dużego postępu w diagnozowaniu i leczeniu tej choroby, jest zwišzany z postępujšcym niedoborem glutationu w naszych komórkach. Zwišzane jest to ze zmianš stylu życia i obniżeniem spożywania produktów bogatych w cysteinę. Mœci się na nas mniejsze spożycie siary przy karmieniu piersiš, brak niepasteryzowanej serwatki i mleka oraz zbyt niskie spożycie białek jaja (wystarczy pół jajka dziennie). Zostało klinicznie udowodnione, że serwatka zapobiega powstawaniu raka u niemowlšt i pomaga także dorosłym zwalczać raka. Badania naukowe wykazały, że poziom glutationu jest selektywnie modulowany w komórkach rakowych i normalnych, ułatwiajšc reakcję różnych zwišzków w chemioterapii. Oprócz glutationu, także korzystne dla zdrowia kwasy tłuszczowe - cis zapobiegajš złym skutkom kwasów tłuszczowych formy trans. Do niedawna nienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 w formie cis znajdowały się w dużych iloœciach w naszym pożywieniu, gdyż spożywaliœmy odpowiednie produkty, np. len i konopie. Len stopniowo powraca na nasze stoły i mam nadzieję, że wrócš tam także nasiona konopi, bo konopie majš najkorzystniejszš proporcję kwasów omega 3 do omega 6 (Erasmus 1993). Najważniejsze i konieczne dla naszego organizmu sš kwasy: alfa-linolenowy i kwas linolowy. Sš to ważne kwasy tłuszczowe i każdy powinien o tym wiedzieć, bo bez nich nie możemy żyć. Dlatego, jako profesor biochemii, staram się o umieszczenie struktury tych dwóch kwasów tłuszczowych na pierwszej stronie kanadyjskich podręczników chemii. Powinniœmy produkować przynajmniej częœć zdrowej, naturalnej żywnoœci. Napisałam w tej sprawie list do kanadyjskiego ministra rolnictwa. Prosiłam, by popierał zmianę stylu życia z bezczynnego na aktywny i zdrowy. Praca w ogródku wymaga więcej ruchu i dzięki temu możemy produkować naturalnš żywnoœć. Jako przykład podałam Polskę, gdzie ogródki działkowe sš miejscem produkcji dużej iloœci zdrowej żywnoœci. Ponadto Profesor Aleksandrowicz już przed II wojnš œwiatowš pisał, że krowy hodowane w złych warunkach, skrępowane i brudne produkujš toksyny, które póŸniej sš szkodliwe dla ludzi. A takie właœnie mięso konsumuje dzisiaj wiele osób. Zwierzęta przebywajšce na wolnoœci dostarczajš zdrowego mięsa i mleka, natomiast zwierzętom hodowanym w bardzo dużych fermach wstrzykuje się hormony wzrostu i mnóstwo antybiotyków, co zwiększa agresywnoœć pożywienia, które z nich pozyskujemy. Powinniœmy jak najszybciej powrócić do naturalnie produkowanej żywnoœci. Alicja Zobel, profesor biochemii z Trent Universtity, Peterborough, Kanada zobelala@yahoo.ca Tekst ukazał się w miesięczniku LOP "Przyroda Polska" w marcu 2005 roku

Alicja Zobel, profesor biochemii z Kanady