STRONA GŁÓWNA | KIM JESTEM | NIEZAPOMINAJKA | AKTUALNOŚCI | FORUM | FUNDACJA DOBRE ŻYCIE | KSIĘGA GOŚCI |NAPISZ
 

 

Polskie lasy i leśnictwo w Europie

Jednym z ostatnich akcentów obchodzonego w roku 2004 jubileuszu 80-lecia Lasów Państwowych, była grudniowa sesja naukowa "Polskie lasy i leśnictwo w Europie" zorganizowana w Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie Grono leśników i naukowców z różnych dziedzin próbowało odpowiedzieć na pytanie - jak użytkując dobra przeznaczone dla jednych, nie uszczuplać dóbr, które są własnością wszystkich. Oraz kto, na czyj koszt i w jaki sposób ma chronić i rozwijać dobra publiczne w lasach prywatnych i państwowych.


Mówcy wskazywali na konieczność zachowania struktury własnościowej polskich lasów. Wszyscy zdecydowanie opowiedzieli się przeciwko ich prywatyzacji i reprywatyzacji. Poligon wielu racji Zwracano uwagę, że w leśnictwie nie zakończył się jeszcze proces zmian. Ścierają się tutaj sprzeczne postulaty i oczekiwania. Z jednej strony wskazuje się na wartości przyrodnicze lasów, z drugiej - jest duży nacisk na wycinkę drzew i pozyskiwanie drewna. Coraz więcej ludzi chce w lesie wypoczywać, natomiast przeciwnikami nadmiernej presji turystyczno - rekreacyjnej są zwolennicy "ekologizacji" lasów. Gospodarce leśnej przybywa zadań, ale dochody (głównie ze sprzedaży drewna) wciąż są jednakowe. Lasy Państwowe muszą szukać nowych źródeł dochodów, pamiętając, że istotą ich działalności finansowej jest finansowanie funkcji lasów, a nie maksymalizacja zysków. - Siłą gospodarki leśnej jest jej związek z jakością życia, stanem środowiska i ochroną przyrody. Funkcje przyrodnicze i środowiskowe lasów są dobrodziejstwem dla wszystkich, ponieważ kształtują warunki życia biologicznego, psychicznego i duchowego społeczeństwa - napisano w "przesłaniu konferencji". Wspólne dobro Lasy zajmują 1/3 powierzchni naszego kraju. Zarządza nimi przedsiębiorstwo Lasy Państwowe, które funkcjonuje w tej formie organizacyjnej od 80 lat. Ten długi okres działania jednej instytucji potwierdza jej dobre gospodarowanie. Podczas konferencji mówiono, że integracja z Unią Europejską, w której gospodarka w większości jest sprywatyzowana stawia przed Lasami nowe wyzwania: - W ciągu ostatnich kilkunastu lat polskie leśnictwo dokonało zasadniczej reorientacji celów i zasad swego działania. Lasy Państwowe nie znajdując wzorców w Europie, poszły własną drogą. Zmiany nastąpiły jednocześnie w gospodarce, prawie, organizacji, technice. W strukturze własności lasów w krajach Unii Lasy Państwowe stanowią największą organizację gospodarczą, która nie przystaje do regulacji prawno - finansowych w sprywatyzowanej gospodarce unijnej. Głos mają poeci Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego Profesor Franciszek Ziejka, współorganizator konferencji zwrócił uwagę na duchowy aspekt lasu. Mówił o inspirującej funkcji lasów, cytował poetów, którzy pisali o lesie. Nawiązał do twórczości Kajetana Koźmiana, Kazimierza Przerwy - Tetmajera, Tadeusza Micińskiego. Miłym akcentem były listy gratulacyjne. Minister spraw zagranicznych, Włodzimierz Cimoszewicz napisał, że praca polskich leśników zasługuje na międzynarodowe uznanie. Minister środowiska, Jerzy Swatoń, przypomniał, że w rękach leśników znajduje się jedno z najwartościowszych dóbr. Człowiek jest śmiertelny, lasy wieczne - mówił dyrektor generalny Lasów, Janusz Dawidziuk. Wskazał także na znaczenie faktu, że krakowska debata wyszła poza środowisko zawodowe. Podsekretarz stanu w ministerstwie środowiska Andrzej Mizgajski przypomniał, że pojęcie zrównoważoności powstało w leśnictwie na przełomie XVIII i XIX wieku. Tymczasem niemal wszyscy mówią, że pojęcie "rozwój zrównoważony" pojawiło się dopiero w latach 80. ub. wieku. Janusz Zaleski, zastępca dyrektora generalnego mówił: Leśnictwo jako zorganizowana działalność człowieka istnieje od XIX wieku. Zasady gospodarowania w lasach, opracowane przed wojną obowiązują do dzisiaj. Świadczy to o ich trafności i słuszności. Zastępca dyrektora generalnego mówił o szkodach, jakie spowodował za czasów socjalizmu centralny plan wycinania i pozyskiwania drewna. Powiedział też, że dzisiaj po każdych wyborach do parlamentu Lasy Państwowe traktowane są jako łup polityczny. Taka sytuacja działa destabilizująco, nie sprzyja rozwojowi. Statek kosmiczny Ziemia Profesor dr hab. Kazimierz Rykowski z Instytutu Badawczego Leśnictwa porównał Ziemię do statku kosmicznego. Przypomniał, że misja statku kosmicznego Apollo 13, udającego się na Księżyc nie powiodła się, ponieważ zepsuły się mechanizmy podtrzymujące życie. Profesor mówił o bezmyślnym wycinaniu lasów, o tym, że dwie trzecie lasów na kuli ziemskiej przestało istnieć. Znikają lasy pierwotne. W Surinamie, Nowej Gwinei, Sarawaku, Kambodży wycina się lasy do gołej ziemi - mówił. W Brazylii użytkuje się lasy w pasie wzdłuż dróg. W Kongo - wzdłuż rzeki Kongo. W Amazonii, gdzie rośnie las pierwotny, deszczowy na 1 ha można znaleźć zaledwie 6-7 przydatnych człowiekowi drzew. Tymczasem niszczy się wszystkie drzewa, także i te niepotrzebne - alarmował. Obszar, gdzie firmy, które dostały na to koncesje wycinają drzewa, zostaje zdegradowany przez maszyny i urządzenia. Wskutek dewastacji powstają "kanały erozyjne". Spływające nimi zanieczyszczenia gromadzą się w rzekach, które niosą je do morza, powodując dalsze zniszczenia. Z powodu przenoszenia zanieczyszczeń z głębi lądu, gdzie masowo są wycinane drzewa, do morza, co roku ginie 1-2 proc. lasów mangrowych. - Czy istnieje jakiś sensowny wybór? - pytał pan profesor. - Czy świat jest przygotowany do ochrony lasów kosztem rozwoju? Stop - zakaz wstępu - Czy jest możliwe spełnianie przez Lasy Państwowe funkcji ochronnych i społecznych w przypadku prywatyzacji? - pytał prof. Wojciech Radecki z Polskiej Akademii Nauk. Profesor skupił się na prawnych aspektach form własności leśnej, a także problemach realizacji i finansowania publicznych funkcji lasu. - Jeśli prywatni właściciele będą chcieli zamknąć las przed innymi, to mogą to zrobić... Wiele zależy od prawa. W Szwecji np. nie wolno zakazać wstępu do lasu, las traktowany jest tam jako dobro publiczne. Od Homo economicus do Homo sustinens Nie zabrakło również ekonomicznego spojrzenia na problem leśnictwa. Profesor zwyczajny dr hab. Bogusław Fiedor z Instytutu Ekonomii Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu dzieląc się rozważaniami na temat zasad trwałości wzrostu, zwrócił uwagę na konieczność zmian w świadomości ludzi. Powiedział m.in. : - Omawiając problem podejścia społecznego i ekonomicznego musimy udzielić odpowiedzi na pytanie, jakie środowisko przyrodnicze chcemy zachować dla przyszłych pokoleń? Mówił też o konieczności zachowania międzypokoleniowej sprawiedliwości w odniesieniu do zasobów nieodnawialnych. Narodowy Program Leśny Profesor dr hab. Andrzej Szujecki wygłosił referat o polityce leśnej państwa i Narodowym Programie Leśnym. Nawiązując do Konferencji Narodów Zjednoczonych "Środowisko i Rozwój" w Rio de Janeiro w 1992 r. powiedział: - Konferencja wskazała jednoznacznie, że ważnym elementem zrównoważonego rozwoju jest trwale zrównoważona gospodarka leśna, a obszary leśne powinny być tak zagospodarowane, by spełniać nie tylko funkcje produkcyjne, ale też zaspokajać społeczne, ekologiczne, kulturowe i duchowe potrzeby obecnej i przyszłych generacji. Zgodnie z rezolucją helsińską Ministrów Leśnictwa z 1993 roku trwale zrównoważona gospodarka leśna ma spełniać następujące kryteria: stale powiększać zasoby leśne i ich udział w globalnym obiegu węgla; zachowywać zdrowotność i żywotność ekosystemów leśnych; rozwijać produkcyjną funkcję lasu; zachowywać, ochraniać i wzmagać biologiczną różnorodność w ekosystemach leśnych; zachowywać i wzmagać ochronne funkcje lasu, ochraniać zasoby glebowe i wodne w lasach; utrzymywać i wzmacniać funkcje społeczno - ekonomiczne lasu. - Wprowadzenie tych kryteriów w życie wymaga społecznej i zawodowej akceptacji leśnictwa wielofunkcyjnego, gospodarka leśna powinna być realizowana zgodnie z zasadami ekologii i ochrony, a obiektem działań leśnictwa powinien być cały ekosystem leśny, a nie tylko drzewostan - mówił profesor. - Projektowane kierunki działania przyjęte w polskiej polityce leśnej państwa z 1997 roku wyprzedziły inicjatywy UE. Wielofunkcyjność lasów jest zgodna z ich priorytetami - mówił Andrzej Szujecki. Poinformował zebranych, jak powstaje Narodowy Program Leśny. - Przyjęliśmy kierunek "od dołu ku górze" - mówił. - Przystąpiliśmy do opracowania Regionalnych Programów Operacyjnych Polityki Leśnej Państwa (RPO PLP), następnie Krajowego Programu Leśnego. Programy Regionalne powstawały jako dokumenty wspólne Lasów, wojewodów, marszałków województw, zatwierdzone przez ministerstwo środowiska. Przy ich tworzeniu uczestniczyły liczne zespoły - przedstawiciele stron, grup interesu, społeczeństwa. Ten sposób postępowania umocnił demokratyczny charakter procesu tworzenia NPL. Jak zapisano w "przesłaniu" Lasy Państwowe, zarządzając bogactwem narodowym gromadzonym przez pokolenia, potrzebują aprobaty dla długookresowej strategii rozwoju. Będzie nią właśnie Narodowy Program Leśny. "Jego istotą jest wizja państwowej gospodarki leśnej w Polsce w dającej się przewidzieć perspektywie czasu, która ustanawia proporcje między leśnictwem a innymi sektorami gospodarki narodowej, społeczeństwem i strukturami państwa. Która lasom nadaje charakter apolityczny, a w strukturach władzy państwowej wyznacza im rangę stosowną do zarządzanego majątku. Która w rachunkach narodowych odzyskuje tracone na rzecz innych użytkowników wartości zewnętrzne, a w społecznych systemach wartości wskazuje cenę za ochronę warunków życia materialnego i duchowego. Wizja, która z jedności funkcji lasu wyprowadzi konieczność zachowania jedności zarządzania lasami i zdejmie z Lasów Państwowych pozory monopolisty. Chodzi o wizję zaakceptowaną przez społeczeństwo i przyjętą przez wszystkie siły polityczne....". Zagrożona psychosfera Na konferencję przybył również profesor Wiktor Zin z Politechniki Krakowskiej - autor popularnego przed laty cyklu telewizyjnego "Piórkiem i węglem". Zwrócił uwagę na konieczność uczczenia pamięci osób, dzięki którym lasy są najlepszą wizytówką Polski na świecie i zaapelował o podjęcie inicjatywy wybudowania pomnika Adama Loreta - pierwszego dyrektora Lasów Państwowych. Profesor Zin mówił pięknie o dobrodziejstwach lasu oraz o zagrożeniach psychosfery. - Las to skarbnica materiałów wszelakich - mówił pan profesor. To pojęcie polityczne, to wytwórnia tlenu, filtr, stabilizator klimatu. Z drugiej strony - cywilizacja z całym, groźnym dla człowieka bagażem. - W końcu XX wieku w raportach Światowej Organizacji Zdrowia pojawiły się informacje o zagrożeniu ludzkiej psychosfery. Człowiek jest bombardowany nadmiarem złej, zastępczej informacji. Przekazywanie informacji jest bardzo istotne, gdyż informacje odpowiednio dozowane służą do sterowania psychiką narodów - mówił pan profesor Zin. Rewolucja teleinformatyczna spowodowała, że wiele elementów środowiska wymknęło się spod kontroli, człowiek jest poddawany różnym oddziaływaniom. Ratunkiem dla niego jest natura. A las właśnie jest dobrem natury. Wątek ten szerzej rozwinął ksiądz prof. dr Stanisław Zięba. - Las jest modelem przyrody. Pełni różne funkcje, ale główną jest, że jest miejscem przetrwania różnych gatunków - mówił. - Las to moc życia biologicznego, to potęga życia. Aby ludzkość była bezpieczna, potrzebuje bezpiecznej przyrody. Tekst był opublikowany w miesięczniku LOP "Przyroda Polska" w czerwcu 2005 roku


Walentyna Rakiel-Czarnecka



Kliknij i posłuchaj ;)


Menu :

- GALERIA ZDJĘĆ
- EKOLOGIA
- CZŁOWIEK
- RECENZJE
- REPORTAŻE
- CHLEB
- LINKI
- MULTIMEDIA











 

 

 

  Copyrigt Effective Computer Support.