Przemysłowa presja

Wokół Przedsiębiorstwa Lasy Państwowe atmosfera się zagęszcza. Pod adresem leœników padajš oskarżenia o sabotaż, niczym w latach 50.... A to dlatego, że broniš lasów przed nadmiernš eksploatacjš. Problem dotyczy nas wszystkich, gdyż las jest dobrem ogólnonarodowym, przynależnym każdemu Polakowi.

Lasy Państwowe pozyskujš 55-60 proc. rocznego przyrostu masy drewna, dlatego zasobnoœć drzewostanów wzrasta. Problemem staje się presja przemysłu drzewnego na zwiększenie tej iloœci. Pierwsze uderzenie nastšpiło jesieniš 2003 roku. Wzrost popytu na drewno zaskoczył nie tylko leœników. Przedstawiciele przemysłu drzewnego uruchomili lobby, które wywierało presję na Lasy Państwowe, aby zwiększyły iloœć pozyskiwanego drewna. Psychologiczny popyt - Był to popyt psychologiczny - mówi Waldemar Tomkiewicz, szef PR w Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych. - Przemysł uœwiadomił sobie, że wraz z integracjš z Uniš podatek VAT na drewno wzroœnie aż o 15 proc. Drugim powodem był wzrost eksportu wyrobów drewnianych. Lobby przemysłu drzewnego było tak silne, że Lasy w końcu się ugięły i zwiększyły o 1,3 mln m szeœc. iloœć wycinanego drewna. Sytuacja powtórzyła się w tym roku. Już wiosnš przemysł drzewny ruszył do natarcia. Wytoczono ciężkie argumenty Również w prasie: - Pisano, że jeœli producentom zabraknie drewna skarb państwa zmniejszy dochody i powstanie dziura w budżecie - przytacza argumenty lobbystów Waldemar Tomkiewicz. Drugi argument w tej walce dotyczy iloœci wycinanych drzew. Zgodnie z umowš społecznš, jakš zawarto przed wejœciem w życie ustawy o lasach w 1991 roku, jest powszechna zgoda na pozyskiwanie 60 proc. rocznego przyrostu masy drzewnej. Ci, którym drewno jest potrzebne do produkcji krzyczš, że za mało wycinamy. Swój krzyk wspierajš przykładami z zagranicy. - W Estonii wycinajš nawet powyżej 100 proc. przyrostu masy, ale czy to znaczy, że mamy brać z nich przykład? - pytał podczas czerwcowej dyskusji w "Rzeczpospolitej" Janusz Dawidziuk, generalny dyrektor Lasów Państwowych. Wielofunkcyjnoœć lasów Obecna na spotkaniu w "Rzeczpospolitej", ówczesny Główny Konserwator Przyrody, profesor Ewa Simonides, zwróciła uwagę na rolę lasów. - Sš głównym producentem tlenu, ponadto od nich zależy retencja, co w sytuacji deficytu wody w Polsce ma ogromne znacznie. Nie możemy też zapominać, że 75 proc. zwierzšt żyje w lasach. Ewa Simonides powiedziała, że prawdziwy las rozwija się od 400 do 600 lat i decyzje dotyczšce jego losu nie mogš być pochopne. Wojna, popełnione błędy zwišzane z monokulturš sosny, pożary, huragany - w znacznym stopniu zniszczyły lasy. Nietypowe zjawiska klimatyczne na całym œwiecie spowodowane sš nadmiernym wycinaniem lasów - uœwiadamiała. Apelowała o rozsšdek. Nie dotarło to jednak do przemysłu drzewnego. Leœnicy tłumaczš, że pozyskanie drewna jest dopiero na czwartym miejscu wœród priorytetów, jakie zapisano w ustawie o lasach. Na pierwszym jest zapewnienie trwałoœci lasów i korzystnego wpływu na warunki życia człowieka. Na kolejnych miejscach znalazło się zachowanie różnorodnoœci biologicznej i wpływu na retencje. Las spełnia też niezwykle ważne funkcje społeczne, edukacyjne, rekreacyjne, wypoczynkowe. Zgodnie z ustawš o lasach z 1991 roku 10-letni plan urzšdzania lasu dla 430 nadleœnictw (jednostek podstawowych LP) w całym kraju tworzy niezależna jednostka - Biuro Urzšdzania Lasu. W planie jest okreœlona wielkoœć pozyskania drewna. Plan jest tworzony zgodnie z instrukcjš urzšdzania lasu i zatwierdzany przez ministra œrodowiska. Stanowi przepis prawny i jego złamanie grozi odpowiedzialnoœciš karnš. Każda zmiana oznacza naruszenie planu: jeœli w tym roku zwiększymy iloœć pozyskiwanego drewna, w następnych latach musimy wyrównać ten deficyt. Pozyskanie 60 proc. przyrostów ustalił sztab specjalistów, ekspertów oraz ekologów i zostało to zaakceptowane przez społeczeństwo, ale jest krytykowane przez przemysł - mówi Janusz Zaleski, wicedyrektor Generalnej Dyrekcji LP. - W tym roku znów ulegliœmy presji i zwiększyliœmy o 1,5 mln m szeœc. iloœć pozyskiwanego drewna. Zbliżamy się do 70 proc. To oznacza, że w 2005 roku będziemy musieli cišć o tyle mniej. Dyrektor podkreœla, że jest to drugi taki przypadek w powojennej historii Polski. W latach 1949 - 53 KC PZPR oraz Komisja Planowania zmusili leœników do zwiększenia iloœci pozyskanego drewna. Ci, którzy sprzeciwiali się nadmiernej eksploatacji lasów, byli traktowani jako wrogowie ludu. Niewykonanie wyœrubowanego planu uznawane było za sabotaż. Drewna wcišż za mało Biuro Urzšdzania Lasu, tworzšc plan pozyskania drewna ustala dokładnš wielkoœć drewna, jakš można w danym roku wywieŸć z lasu, tš iloœć nazywa się etatem. W tym roku wynosi 27 mln m szeœc. Według przedstawicieli przemysłu na rynku brakuje jeszcze 3 mln m szeœc. - We wszystkich nadleœnictwach przeprowadzony został remanent i te 1,5 mln m szeœc., o które zwiększyliœmy wycinkę to wszystko, co jest możliwe - objaœnia Waldemar Tomkiewicz. Nasz rozmówca przypomina, że z roku na rok zwiększa się wielkoœć etatu, gdyż co roku wzrasta zasobnoœć lasów. Od czasów II wojny zasoby leœne w Lasach Państwowych wzrosły dwa i pół raza. W tym czasie zalesiono ponad 2 mln ha gruntów, które wypadły z działalnoœci rolniczej. Lesistoœć została zwiększona z 21 proc. w roku 1945 do ponad 28,5 proc. obecnie. Wraz ze wzrostem lesistoœci i zasobnoœci lasów owe 60 proc. stanowi coraz większš iloœć drewna: im większy jest przyrost, tym większy etat. W latach 90. te 60 proc. rocznego przyrostu masy wynosiło 17 - 18 mln m szeœc. drewna. Dzisiaj pozyskujemy o 10 mln m szeœc. drewna więcej. - W roku 2002 wycięliœmy około 25 mln m szeœc. i to drewno nie zostało w pełni wykorzystane - wspomina Waldemar Tomkiewicz. Podobnie na poczštku 2003 roku. Dopiero po wrzeœniu koniunktura nagle się zmieniła. - Wiele razy informowaliœmy, że nie jesteœmy w stanie zaspokoić tak dużego popytu na drewno - objaœnia Waldemar Tomkiewicz. - Popyt ten nie jest zgodny z rytmem lasu. Koniunktura w przemyœle drzewnym jest zmienna, tymczasem las nie lubi gwałtownych zmian. Nie spotkaliœmy się jednak ze zrozumieniem. Na poczštku roku leœnicy negocjujš cenę drewna z przedstawicielami przemysłu drzewnego. Tegoroczna cena, mimo wzrostu popytu, zwiększyła się o 7 proc. - Mamy podpisane wieloletnie umowy z odbiorcami i sprzedajemy drewno po ustalonych cenach - mówi Waldemar Tomkiewicz. - Częœć drewna idzie jednak na przetargi i tam ceny sš windowane do niebotycznych rozmiarów. W rezultacie kontrahenci, którzy podbili wysokš cenę nie wywišzujš się z płatnoœci. Czas na dyskusję W istocie rzeczy poziom pozyskania drewna ustala się na podstawie konsensusu. Z jednej strony występuje minister œrodowiska, reprezentujšcy formalnego właœciciela lasów - Skarb Państwa, z drugiej - szeroko rozumiany odbiorca drewna - przemysł drzewny, a z trzeciej - organizacje ekologiczne i przyrodnicze. W tym roku Lasy obchodzš jubileusz 80-lecia. Przez cały czas leœnicy stali na straży ustanowionego limitu pozyskania drewna. Gwałtowny popyt na drewno, jaki odnotowano w 2003 roku i obecnie oznacza, że Podlasie – jedna z częœci tzw. Œciany Wschodniej, jeszcze niedawno skazanej na powolne zamieranie - budzi się, odnajduje swojš tożsamoœć i na swym „starym, zdrowym korzeniu” buduje swoje dziœ i jutro. Nowe widać nie tylko po starych chatach, odzyskujšcych swój dawny blask. Pomalowane okiennice, ornamenty roœlinne, pieczołowicie naniesione na œciany budynku to jeden rodzaj znaków „nowego”. Drugim sš nowe budynki, wkomponowane w starš architekturę, zbudowane często z wykorzystaniem elementów ze starych obiektów. W jednych i drugich pojawili się turyœci, spragnieni kontaktu z naturš, autentycznych doznań, ożywczego smaku tradycji oraz dziedzictwa kulturalnego i kulinarnego. Trzecim znakiem „nowego” sš działania podejmowane w ramach ZPP. Jednym z najnowszych programów rozwoju, wyrosłym w duchu Zielonych Płuc jest program rozwoju regionalnego „Żubr”. Podobnie jak inne projekty, których pojawia się coraz więcej – otwiera nowe pola aktywnoœci. Kraina baœni i legend Wyjazd w ten region to wyprawa w krainę baœni, legendy, rzeczywistoœci nie do końca wyjaœnionej i okreœlonej. Ta ziemia to nie tylko puszcze, ale także ludzie tworzšcy niepowtarzalnš mieszankę różnorodnoœci kultur, języków, zwyczajów. To tutaj, w œrodowisko polsko – białoruskie wtopili się Tatarzy i Żydzi, a także Niemcy. Ludzie sš bogactwem tej ziemi. Jak sami mówiš tolerancja tutaj to normalnoœć. Przed każdym domem stoi ławeczka, na której wypada się przysišœć i porozmawiać. Tak pogłębiajš się więzi. Przyroda i ludzie sš ze sobš powišzani milionami nici. Te zwišzki, silne w przeszłoœci, tworzš się także dzisiaj. Jednym z takich przykładów może być działalnoœć nadleœniczego Waldemara Sieradzkiego, który po przeprowadzce z Nadleœnictwa Browsk do Nadleœnictwa Krynki zamierza tam postawić kapliczkę œwiętemu Eustachemu, patronowi myœliwych, pomnik Lasowida (zwanego także Œwiatodwidem), a dzień poprzedzajšcy Noc Kupały nazwać Dniem Zimorodka (ptak ten jest symbolem Nadleœnictwa Krynki). Pan nadleœniczy odkrył także, że w rejonie Krynek przed wiekami osiedlił się diabeł Kuwas. Czym się wyróżnia spoœród innych podlaskich diabłów (takich jak Werbowaty, Gmyr, �ozowy czy Hregor)? Aby się o tym dowiedzieć, trzeba odwiedzić Krynki... W gnieŸdzie proroka Ilii W atmosferę magii i mitów wpisuje się legenda o Eliaszu Klimowiczu, proroku z Wierszalina. Ni stšd, ni zowšd w latach 20 i 30 XX wieku pojawiło się na tych terenach stado cudotwórców i uzdrowicieli, samozwańczych Mesjaszy i fałszywych carów Mikołajów, którzy rzekomo cudem wymknęli się bolszewikom. Doszło wówczas do niemal całkowitego paraliżu władzy cerkwi prawosławnej, bo też ludek podlaski wzišł sprawy sakralne we własne ręce, sam zaczšł się troszczyć o zbawienie dusz własnych i cudzych. Najsłynniejszš figurš, jaka wyłoniła się z tamtego religijnego zamętu, był niejaki Eliasz Klimowicz, szerzej znany jako prorok Ilia. Ten prosty niepiœmienny chłop ze wsi Grzybowszczyzna zaczšł wznosić wraz ze swymi wyznawcami Nowe Jeruzalem, czyli osadę Wierszalin. Setkami œcišgali do niego mieszkańcy Ziemi Bielskiej, Nowogródczyzny i Wołynia. Zjeżdżali do niego ci, co wierzyli w uzdrawiajšcš moc Eliasza. Ilja Klimowicz, który zamierzał stworzyć stolicę nowego œwiata – stał się symbolem ludowej, kresowej religijnoœci. Zbudował œwištynię ze składek miejscowej ludnoœci, Jego nazwisko i idee odkrył dla mas Włodzimierz Pawluczuk, etnograf, profesor Uniwersytetu Białostockiego. Prorokiem zainteresowali się również artyœci – Tadeusz Słobodzianek napisał dramat i wyreżyserował go w Teatrze Telewizji, powstał film. Z legendy czerpały również teatry – Gardzieniec i Wierszalin. Poœrednim pokłosiem całej sprawy jest, między innymi, działajšce dotšd Towarzystwo Wierszalin. Do dzisiaj zachowały się dwie chaty, stodoła i obora, w których mieszkał prorok Ilja. W pobliżu, na wzgórzu można obejrzeć fundament pod cerkiew, której prorok nie zdšżył zbudować. Po wybuchu wojny wieœć o nim zaginęła – albo został zabity albo wywieziony na Sybir. Pieczę nad tym miejscem objęło Nadleœnictwo Krynki. Ludzie solš tej ziemi Na Podlasiu, jeœli się ma takie szczęœcie, jak dziennikarze z Klubu EKOS można spotkać tak interesujšce osoby jak Sokrat Janowicz, który żyje na ziemi swoich pradziadów – na rubieży RP, gdzie kończy się œwiat. Absolwent filologii polskiej, dziennikarza, pisarz, współzałożyciel Białoruskiego Stowarzyszenia Literackiego „Białowieża”. Uczestniczył w powołaniu w 1990 r. Białoruskiego Zjednoczenia Demokratycznego. W 1994 r. powrócił z Białegostoku do rodzinnego domu w Krynkach. Tak pięknie o tej miejscowoœci, majšcej ponad 700-letniš historiš opowiedzieć umie tylko pan Sokrat. – Kiedy w Krynkach spotykał się król Jagiełło z Wielkim Księciem Litewskim Witoldem, w Białymstoku ryczał zwierz i puszcza szumiała – mówił. - Jak ludzie różnych narodowoœci umieli w takiej zgodzie żyć obok siebie? – pytam. - Mój ojciec mówił w pięciu językach. Jak szedł do Żyda, zaczynał rozmowę w jego ojczystym języku. A Żyd mówił do ojca po białorusku. Tak samo jak ojciec szedł do dziedzica – mówił do niego po polsku, a dziedzic – po białorusku. Do fabrykanta ojciec mówił po niemiecku, a on pytał: Janowicz, czego choczesz? Krynki to miasto królewskie, leżšce w sercu dawnej, Jaćwierzy, swój rozkwit zawdzięczały położeniu – przez pięć wieków biegł tutaj szlak z Krakowa do Wilna. W Krynkach funkcjonowały 144 zakłady garbarskie, były faktorie handlowe. Upadek zaczšł się razem z rewolucjami – najwięcej zaszkodzili bolszewicy, blokujšc rynek wschodni. Potem o tej, jak o wielu innych miejscowoœciach z tego regionu, zagubionych w lasach – przez lata całe było cicho. Jeszcze 10 lat temu o Krynkach wiedzieli tylko naukowcy. Dziœ miejscowoœć ta znów staje się znana. Jurta Tatarska Jeœli chcemy poczuć klimat niepowtarzalnego polskiego Orientu, zobaczyć jak w naszym kraju żyjš Tatarzy – powinniœmy wybrać się na Białostocki Szlak Tatarski, który zaprowadzi nas do Bohonik i Kruszynian. Sš to najstarsze w obecnych granicach Polski skupiska wyznawców islamu. Mieszka w nich niewielu Tatarów, ale czynne meczety i cmentarze muzułmańskie majš znaczenie nie tylko symboliczne, obrazujš bowiem wtapianie się w miejscowy pejzaż Tatarów. Twórcš tego osadnictwa był Ksišże Witold, osadnictwo tatarskie rozwijało się też przez XVI wiek. W Kruszynianach Tatarzy pojawili się za sprawš Jana III Sobieksiego, który nadał im te wieœ. Dżenneta Bogdanowicz urodziła się daleko stšd, wczeœnie straciła rodziców. O historii przodków opowiedziała jej ciotka, która w Kruszynianach pokazała mizar z grobowcami jej dziadów i pradziadów. Razem z mężem, również Tatarem polskiego pochodzenia wrócili na ojcowiznę i próbujš na starym korzeniu tworzyć nowe. - Tę działkę rodzinie Bogdanowiczów dał król Jan III Sobieski – opowiada. Dziadek oddał gospodarstwo za rentę, a Dżanneta z mężem odkupili jš od państwa. Odnowili dom, postawili jurtę. Na razie z grubej folii, ale jak tylko zarobiš trochę pieniędzy – postawiš prawdziwš. Turystom podaje dania tatarskie – pierekaczewniki, kołudny tatarskie, cebulniki, kibiny. Sš to oryginalne potrawy, spotykane jedynie w tatarskich domach. Przepisy sš przekazywane z pokolenia na pokolenie. Po oryginalnym posiłku idziemy do meczetu, gdzie Hadżi Adam Iliasiewicz opowiada nam o Tatarach. Uroczysko w Supraœlu Kolejnš miejscowoœciš, która odzyskuje dawnš sławę jest Supraœl, położony w centrum Puszczy Knyszyńskiej niezwykły zakštek Podlasia. Blisko pięćset lat temu w Supraœlu, na skraju puszczy powstał klasztor, póŸniej osada, której znaczenie dla polskiej kultury i państwowoœci przekraczało granice ówczesnej Rzeczpospolitej i Wielkiego księstwa Litewskiego. W latach póŸniejszych idš w œwiat drukowane ksišżki, kalendarze, tętni tutaj życie oœwiatowe i społeczne. Po latach burz i naporów gospodarze miasta i gminy szukajšc drogi rozwoju – wišżš swš przyszłoœć z turystykš, wypoczynkiem i współpracš zagranicznš. Trzy lata temu miasto zyskało statut uzdrowiska. Otworzyło się też na zewnštrz – podpisało porozumienie ze szwajcarskš minš Balstahl, niemieckš Grosenkneten, nawišzała kontakty z hrabstwem Bridgen z Walii, współtworzyła Zwišzek Gmin Dorzecza Rzeki Supraœl. Powstałe w latach 90. Stowarzyszenie Uroczysko organizuje latem spotkania artystyczno – przyrodnicze pod nazwš Uroczysko. Salon ten, którego dziesišta już edycja odbyła się niedawno - cieszy się już dużš renomš, zaszczycajš go swojš obecnoœciš artyœci z miast i okolic współpracujšcych z Supraœlem, zagraniczni twórcy z zaprzyjaŸnionych miast. Każde spotkanie ma swój znak herbowy – w 2004 roku był to żuraw, w tym roku wybór padł na żubra. Podczas Uroczysk mówiono o wielu ważnych sprawach: o hodowli konika polskiego, o bocianie białym, wilku, sowie, ziołolecznictwie, odnawialnych Ÿródłach energii, o orle. Kolejne formy prezentowanej aktywnoœci to wystawy prac plastycznych, prezentacja ksišżek, zwišzanych z tym miastem i regionem, przedstawienia teatralne, warsztaty, parady, koncerty itp. Jednš z większych imprez tegorocznego Uroczyska była sesja poœwięcona żubrowi (napiszemy o tym oddzielnie), wiele emocji wzbudziły VII Mistrzostwa Œwiata w Babce i Kiszce Ziemniaczanej. Konkurs, rozgrywany w dwóch kategoriach – indywidualnej i profesjonalnej prowadził Maciej Kuroń. Integralnš częœciš imprezy był Międzynarodowy Festiwal Kuchni Małych Ojczyzn Podlasia i Litwy. Festiwal został pomyœlany jako promocja oferty produktu lokalnego, który inspirowany jest dziedzictwem kultury materialnej terenów wchodzšcych w przeszłoœci w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. Można więc było posmakować pyszne wędliny przywiezione przez Litwinów z Puńska (och ten wspaniały kindziuk!), a także tradycyjne potrawy pogranicza – Tatarów Polskich, Kurpi i najlepszych miodów z certyfikatem Podlaskiej Biesiady Miodowej. Ucztš dla ducha były występy dwóch chórów. W zabytkowym klasztorze zaœpiewał Chór Fundacji Muzyki Kameralnej i Organowej w Hajnówce oraz Chór Kameralny Ichos z Białegostoku. Podczas koncertu został zaprezentowany dorobek artystyczny dwóch dominujšcych religii Podlasia: Katolicyzmu i Prawosławia. Nagrody Zielonego Liœcia Imprezš, która wrosła w pejzaż ważnych wydarzeń na terenie ZPP jest nagroda Zielonego Liœcia. W tym roku wręczona została już po raz dziesišty. Uroczystoœć została zorganizowana w siedzibie Białowieskiego Parku Narodowego. W spotkaniu wzięli udział laureaci poprzednich edycji Nagrody Zielonego Liœcia. Nagroda została utworzona w 1993 roku z prywatnego funduszu założycielskiego członków Kapituły Nagrody w kwocie 10 tys. dolarów. Fundusz powstał ze œrodków przekazanych przez zespół reprezentujšcy Inicjatywę Obywatelskš Rugii (Niemcy) – zwycięzcę Nagrody Forda’92 w zakresie ochrony œrodowiska zespołowi polskiemu – finaliœcie tego konkursu za projekt „Zielone Płuca Polski” – w dowód uznania. Nagrodę „Zielonego Liœcia” przyznaje Kapituła w składzie: dr Andrzej Kassenberg z Instytutu na rzecz Ekorozwoju, prof. Dr hab. Stefan Kozłowski z Państwowego Instytutu Geologicznego, mgr inż. Zdzisław Szkiruć, dyrektor Wigierskiego Parku Narodowego, mgr inż. Krzysztof Wolfram z Narodowej Fundacji Ochrony Œrodowiska. Do niedawna nagroda była przyznawana corocznie, teraz – raz na dwa lat – osobom lub zespołom osób, które przyczyniły się do promowania, rozwijania i realizacji programu ekorozwoju ZPP. W tym roku „Zielony Liœć” (nagrodę za 2004 rok) otrzymało szeœć osób: Lutz Ribbe - dyrektor Fundacji Europejskiego Dziedzictwa Przyrody EURONATUR (Rheinbach - Niemcy). Nagrodę otrzymał za wieloletniš współpracę w zakresie materializacji koncepcji Zielonych Płuc Polski ze szczególnym uwzględnieniem działań na rzecz ochrony i rozwoju Pradoliny Górnej Narwi oraz zasobów przyrodniczych Narwiańskiego Parku Narodowego. Nagrodę Kapituła przyznała „za trud i determinację w tworzeniu stałych więzów przyjaŸni i współpracy między organizacjami pozarzšdowymi Niemiec i Polski na rzecz wspólnego europejskiego dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego”. Ewa Stajuda - kierownik Mazurskiego Centrum Edukacji Ekologicznej, pracownica Fundacji Wielkich Jezior Mazurskich (woj. warmińsko - mazurskie). Została uhonorowana za inicjowanie i organizowanie akcji społecznych z dziedziny ochrony œrodowiska, edukacji, za zaangażowanie, pomysłowoœć i działania na rzecz poprawy stanu czystoœci Warmii i Mazur jak również za tworzenie klimatu wieloletniej współpracy proekologicznych organizacji pozarzšdowych na obszarze Zielonych Płuc Polski. Bożena i Jan Walencikowie - mieszkańcy Białowieży (woj. podlaskie), twórcy dziesištków filmów i publikacji o walorach przyrodniczych Polski północno - wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem Puszczy Białowieskiej, Bagien Biebrzańskich i Suwalszczyzny. Twórcy i kontynuatorzy polskiej szkoły fotografii i filmu przyrodniczego, promotorzy walorów naturalnych Zielonych Płuc Polski w Europie i na całym œwiecie. Henryka i Bogdan Toczyłowscy - właœciciele majštku Pentowo k/Tykocina (woj. podlaskie) - za wielki osobisty wkład w ochronę walorów przyrodniczych i kulturowych regionu Zielonych Płuc Polski, ze szczególnym uwzględnieniem zachowania stylu oraz klimatu staropolskiego dworu i organizowaniu w nim koncertów muzycznych oraz za opiekę nad największym na Podlasiu gniazdowiskiem bociana białego. Stanisław Huryn - właœciciel obiektów turystycznych w Płocicznie gm. Suwałki (woj. podlaskie) - za wzbogacenie walorów turystycznych Zielonych Płuc Polski poprzez uruchomienie Kolejki Leœnej oraz tramwajów konnych przewożšcych turystów po Wigierskim Parku Narodowym oraz organizację festynów historycznych promujšcych tradycje regionu. Nagroda przyznawana została również za pomoc dzieciom niepełnosprawnym w umożliwieniu im poznania przyrody Puszczy Augustowskiej. Roman Kalski - Dyrektor Biura Północnopodlaskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków z siedziba w Białymstoku (woj. podlaskie) - za całokształt działalnoœci na rzecz ochrony zasobów przyrodniczych północno - wschodniej Polski, ze szczególnym uwzględnieniem realizacji inicjatyw dotyczšcych ochrony gniazdowisk bociana białego oraz ptaków drapieżnych na obszarze Zielone Płuca Polski. Program „Żubr” To jeden z najnowszych programów ZPP. Jest wizjš rozwoju południowo – wschodniej częœci województwa podlaskiego w oparciu od walory przyrodnicze i kulturowe tego obszaru. Został zainicjowany przez Zakład Badania Ssaków Polskiej Akademii Nauk, Starostwo Powiatowe w Hajnówce oraz Białowieski Park Narodowy. Inauguracja programu miała miejsce w lutym 2004 roku, patronat nad nimi objęły trzy ministerstwa. Program podzielony jest na cztery częœci: ochrona przyrody, turystyka, edukacja i infrastruktura. Droga rozwoju tego regionu musi opierać się na bogactwie przyrodniczym i kulturowym, stanowišcym o wyjštkowoœci tego regionu na tle innych, europejskich. Bazujšc na swych atutach obszar ten rozwija nowe, atrakcyjne pola aktywnoœci. Autorzy programu postawili na żubra, który jest symbolem Podlasie i jego przyrody. To piękne zwierzę przetrwało dzięki wielowiekowej ochronie w Puszczy Białowieskiej oraz międzynarodowej współpracy. Żubr stanowi ogromny potencjał promocyjno – turystyczny Podlasia i całej Polski, Kojarzony z żywotnoœciš i naturš, powinien stać się symbolem i siła napędowa rozwoju tego regionu. Tekst ten został opublikowany w miesięczniku LOP "Przyroda Polska" w lipcu 2005 roku

Walentyna Rakiel-Czarnecka