Czy długo jeszcze będziemy karmieni odpadami?

Po dramatycznych informacjach o chorobie „szalonych krów”, której Ÿródło tkwiło w paszy wytwarzanej ze zwierzęcych odpadów, mamy nasz własny dramat. Skandal, jaki wybuchł po wykryciu zjawiska „poprawiania wędlin” w zakładach Constar S.A. w Starachowicach sprawił, że wszyscy stawiamy sobie pytanie o bezpieczeństwo żywnoœciowe. Czy wiesz co jesz? – zastanawia się wielu z nas.

Kto zezwala na taki proceder?
Ustawa z 24 kwietnia 1997 roku o inspekcji weterynaryjnej i badaniu zwierzšt rzeŸnych i mięsa oraz zwalczaniu chorób zakaŸnych zwierzšt zakazywała powrotu wyrobów oraz mięsa z handlu do zakładu przetwórczego, z którego wyszła. Tak było ponad rok temu. Z chwilš wejœcia Polski do Unii Europejskiej ustawa ta została „rozbita” na kilka mniejszych, a Rozporzšdzenie Unii Europejskiej WE 1774 o gospodarce odpadami zezwala na to, żeby wyroby mogły wracać do zakładu. Jak pokazuje przykład „Constaru” – przepis ten umożliwia uprawianie procederu „ulepszania” starych wyrobów i powrotu na półki sklepowe. Spleœniałe, zawierajšce szkodliwe dla zdrowia człowieka produkty lšdujš w koszykach, a potem na stołach w polskich domach.

Chociaż o tym się nie mówi, bywa, że do produkcji wyrobów mięsnych stosowany jest tzw. MOM, czyli Mięso Drobiowe Odkostniane Mechanicznie. Jest to odpad, którego do połowy lat 90. nie wolno było sprowadzać do Polski. Do końca lat 90. MOM był importowany, a potem niektóre firmy zakupiły prasy. Od tej pory MOM jest produkowany u nas w kraju.
Duże zakłady na tych prasach przetwarzajš odpady drobiowe: wszystkie koœci, chrzšstki, szpik kostny, œcięgna, włókna itp. elementy, które tworzš masę dodawanš do wyrobów. Tenże MOM zawierajš m.in. parówki, kaszanki, pasztetowe i inne wyroby mięsne.
Dodawanie tego „specyfiku” obniża koszty produkcji wędlin i przetworów, dlatego mogš być tańsze. Kwestia ceny jest tutaj pojęciem względnym – szkody, jakie powodujš w naszym organizmie tego typu „dodatki” nie majš ceny.
Obowišzujšca jeszcze w latach 90. norma branżowa stawiała precyzyjne wymagania każdemu produktowi co do surowca, przypraw, iloœci wody i tłuszczu, rodzaju użytych osłonek oraz wydajnoœci. Nowa norma jest bardzo ogólna i stawia wymagania nie poszczególnym gatunkom wędlin, tylko grupom, a w grupie „wędzonki” jest i podgardle, i szynka. Wielu producentów, wykorzystujšc zaufanie do nazw, np. kiełbasa krakowska czy wędzonka krotoszyńska, z dużš dowolnoœciš odstępuje od zapisanego w dawnej normie branżowej wzorca. Jedynym ograniczeniem jest tzw. dobra praktyka produkcyjna, która w polskich realiach jest wolnoamerykankš. Co najgorsza – instytucje kontrolne sš bezradne. Nie ma systemu kontroli przestrzegania tych norm (dobrej praktyki). Nawet jeœli inspekcja handlowa stwierdzi uchybienia i ukarze producenta, to ten nawet nie odczuje, gdyż wysokoœć kar jest œmiesznie niska. Mamy tutaj do czynienia z nadużywaniem zaufania konsumentów.
MOM to tylko jeden z elementów horroru pt. „Czy wiemy co jemy”? Kupowane przez nas wędliny często sš napompowane wodš i nafaszerowane „dodatkami”. Jak mówiš znawcy szynka ze składnikiem zwiększajšcym wodochłonnoœć może „powiększyć się” z 1 kg nawet do 1,5 kg. Informacja o napompowaniu wodš znajduje się na etykiecie, gdzie widnieje napis (przynajmniej powinien być, ale niektórzy producenci „zapominajš” go tam umieœcić) „produkt wysoko wydajny”. Natomiast cała gama dodatkowych preparatów białkowych, zmodyfikowanych soi, œrodków żelujšcych i innych œrodków chemiczny, dodawanych by to wszystko się nie rozpadło - ukrywa się pod symbolem „E” z trzycyfrowš liczbš.
Inspektorzy Państwowej Inspekcji Handlowej po wielokroć alarmowali o niebezpiecznie wysokim stężeniu w mięsie wišżšcym wodę wielofosforanów (ich nadmiar powoduje u dzieci niedorozwój koœci, u starszych ludzi osteoporozę). Jeszcze bardziej niebezpieczne jest nadmierne szprycowanie wędlin zwišzkami azotu, który powyżej pewnego poziomu staje się truciznš.
PIH w raporcie sporzšdzonym po kontrolach w największych supermarketach w Polsce niedawno pisała (podajemy za redaktorem Tomaszem Lipkš z „Gazety Wyborczej” – „Wolnoamerykanka mięsna”, 26. paŸdziernika 2002 r.): „Niepokojšcym zjawiskiem w branży przetwórstwa mięsa stał się powszechny udział różnych substancji dodatkowych stosowanych w celu zwiększenia wydajnoœci produktu”.

Tekst ten ukazał się w miesięczniku LOP "Przyroda Polska" w maju 2005 roku

Walentyna Rakiel-Czarnecka