|
Co wyrzuci膰 ze szkolnego sklepiku?
W ramach kampanii „Tydzie艅 dobrego chleba i zdrowego stylu 偶ycia w szkole 2013” zach臋camy do przegl膮du szkolnych sklepik贸w. Na stronie: http://wiemcojem.um.warszawa.pl/?id=organizacja_zywienia#roz_
znale藕li艣my dok艂adny poradnik jak to zrobi膰. Zach臋camy do przeczytania.
W ramach kampanii „Tydzie艅 dobrego chleba i zdrowego stylu 偶ycia w szkole 2013” zach臋camy do przegl膮du szkolnych sklepik贸w. Na stronie: http://wiemcojem.um.warszawa.pl/?id=organizacja_zywienia#roz_
znale藕li艣my dok艂adny poradnik jak to zrobi膰. Zach臋camy do przeczytania.
Oto tekst ze strony: http://wiemcojem.um.warszawa.pl/?id=organizacja_zywienia#roz_
Zastanawiacie si臋, co nie powinno znale藕膰 si臋 w sklepiku szkolnym? Zajrzyjcie do naszej 艣ci膮gawki i odwa偶cie si臋 na reform臋. Podpowiadamy jak to zrobi膰 i od czego zacz膮膰...
Poni偶ej pokazujemy dwie listy: produkt贸w, kt贸re w szkolnym sklepiku nie powinny si臋 znale藕膰 i produkt贸w, kt贸re warto sprzedawa膰. Je艣li uwa偶acie, 偶e Wasz sklepik wymaga reformy, zacznijcie od sprawdzenia tego, jak jest i zaplanowania tego, do czego d膮偶ycie:
1) Wyznaczcie grup臋 diagnostyczn膮 - kilkoro uczni贸w, kt贸rzy wybior膮 si臋 do sklepiku uzbrojeni w aparaty fotograficzne i notatniki. Zadaniem tej grupy jest sprawdzenie co w sklepiku mo偶na znale藕膰, sfotografowanie i opisanie wszystkich produkt贸w tak, 偶eby notatki i zdj臋cia pokazywa艂y ich warto艣ci od偶ywcze i sk艂ad wyszczeg贸lnione na opakowaniach.
2) Nast臋pnie do dzia艂ania wchodzi grupa sprawdzaj膮ca, kt贸ra analizuje sk艂ady wszystkich produkt贸w, etykiety, warto艣ci kaloryczne i od偶ywcze. Je艣li trzeba porad藕cie si臋 dietetyka w lokalnej przychodni lub poradni specjalistycznej, zajrzyjcie te偶 do Internetu w poszukiwaniu informacji i danych:
http://www.postawnazdrowie.pl/czytaj-etykiety-/co-powinna-zawierac-etyki...
http://dziecisawazne.pl/jak-czytac-etykiety/
http://sztukaodzywiania.pl/component/content/article/17-zdrowe-dzieci/17...
http://czywieszcojesz.cba.pl/s1.htm
http://www.konsumenckieabc.pl/konserwanty.html
http://www.konsumenckieabc.pl/index.php/znaki-i-symbole.html
3) Jak ju偶 wiecie czy potrzebna jest wymiana asortymentu na zdrowszy, sformu艂ujcie petycje do dyrekcji szko艂y, osoby prowadz膮cej sklepik, rodzic贸w i nauczycieli wskazuj膮c膮 co dok艂adnie uznajecie za niezdrowe i dlaczego i co chcieliby艣cie zmieni膰 偶eby kupowa膰 w sklepiku zdrowiej. Mo偶ecie zorganizowa膰 og贸lnoszkoln膮 kampani臋 informacyjn膮, rozda膰 przygotowane ulotki lub opublikowa膰 artyku艂 z Waszym do艣wiadczeniem w szkolnej gazetce. Jedno jest pewne - warto powalczy膰 o zdrowie!
Anna Stokowska
Lista produkt贸w, kt贸re warto wycofa膰 z asortymentu sklepiku szkolnego
Sklepik szkolny, ze wzgl臋du na swoje funkcje dotycz膮ce uzupe艂niania potrzeb 偶ywieniowych uczni贸w niezb臋dnych do ich prawid艂owego rozwoju oraz funkcjonowania na terenie szko艂y, jak r贸wnie偶 ze wzgl臋du na kszta艂towanie prawid艂owych nawyk贸w 偶ywieniowych, nie powinien w swoim asortymencie uwzgl臋dnia膰 takich produkt贸w, jak:
偶ywno艣膰 typu fast-food (np. pizze, hod-dogi, zupy instant – b艂yskawiczne),
s艂one przek膮ski w臋glowodanowo-t艂uszczowe (np. chipsy ziemniaczane, chrupki, s艂one paluszki, popcorn, pra偶ynki, krakersy),
s艂odkie przek膮ski w臋glowodanowo-t艂uszczowe (np. batony, wafle przek艂adane s艂odk膮 mas膮, ciastka),
napoje owocowe z dodatkiem cukru, s艂odzik贸w i barwnik贸w (gazowane i niegazowane),
napoje energetyzuj膮ce,
wody smakowe,
cukierki i inne s艂odycze z dodatkiem barwnik贸w sztucznych.
Produkty typu fast-food oraz przek膮ski w臋glowodanowo-t艂uszczowe, charakteryzuj膮ce si臋 nisk膮 warto艣ci膮 od偶ywcz膮, dostarczaj膮 na og贸艂 du偶o energii w postaci cukr贸w prostych i dwucukr贸w (g艂贸wnie sacharozy) oraz t艂uszcz贸w o niekorzystnym profilu kwas贸w t艂uszczowych (tj. o du偶ej zwarto艣ci kwas贸w t艂uszczowych nasyconych oraz izomer贸w trans). Produkty te nie zapewniaj膮 ponadto odpowiedniej ilo艣ci cennych sk艂adnik贸w od偶ywczych, jakimi s膮 m.in. witaminy i sk艂adniki mineralne, b艂onnik pokarmowy oraz inne substancje biologicznie czynne, o dzia艂aniu prozdrowotnym, potrzebne do prawid艂owego funkcjonowania, zw艂aszcza m艂odego organizmu.
S艂odkie napoje (gazowane i niegazowane), wody smakowe, gumy do 偶ucia, 偶elki s膮 z kolei 藕r贸d艂em sacharozy, konserwant贸w, barwnik贸w, a niekt贸re r贸wnie偶 kwasu ortofosforowego i kofeiny. Napoje energetyzuj膮ce, opr贸cz cukru, zawieraj膮 dodatkowo substancje o dzia艂aniu pobudzaj膮cym, stymuluj膮ce prac臋 uk艂adu nerwowego, takie jak: kofeina, tauryna, guarana, karnityna, i inne, kt贸re wp艂ywaj膮 niekorzystnie na m艂ody rozwijaj膮cy si臋 organizm. Produkty te maj膮 ponadto dzia艂anie uzale偶niaj膮ce.
S艂odkie przek膮ski, ciasta/ciastka, s艂odycze oraz napoje s艂odzone cukrem nasilaj膮 wahania poziomu glukozy we krwi. W臋glowodany, g艂贸wnie proste zawarte w tych produktach, s膮 bardzo szybko wch艂aniane przez organizm, powoduj膮 szybki wzrost poziomu glukozy we krwi, na kt贸ry organizm reaguje szybkim wyrzutem insuliny (hormonu wytwarzanego przez trzustk臋), powoduj膮cym r贸wnie szybki jej spadek. Efektem tego s膮 du偶e wahania st臋偶enia glukozy we krwi i jednocze艣nie wzrost 艂aknienia, co dodatkowo nakr臋ca tzw. „spiral臋 pustych kalorii”, czyli spo偶ywania produkt贸w o niskiej warto艣ci od偶ywczej, a wysokiej warto艣ci energetycznej. Powoduje to gorsz膮 prac臋 m贸zgu i obni偶enie percepcji i zdolno艣ci przyswajania wiedzy, co skutkuje gorszymi wynikami uczni贸w w nauce. Ponadto spo偶ywane w nadmiarze cukry proste szybko wch艂aniane przez organizm powoduj膮 wzrost wolnych cukr贸w we krwi, a niewykorzystane, jako 藕r贸d艂o energii, zostaj膮 zamienione na kwasy t艂uszczowe i od艂o偶one w tkance t艂uszczowej w postaci trigliceryd贸w. St膮d te偶, spo偶ywanie takich produkt贸w w du偶ych ilo艣ciach, w d艂ugim okresie czasu mo偶e przyczynia膰 si臋 do wzrostu masy cia艂a, a nast臋pnie nadwagi i oty艂o艣ci, rozwoju pr贸chnicy z臋b贸w, cukrzycy tupu II, chor贸b uk艂adu kr膮偶enia, niedobor贸w sk艂adnik贸w od偶ywczych, w tym na przyk艂ad 偶elaza, przyczyniaj膮c si臋 do rozwoju anemii (niedokrwisto艣ci) oraz wielu innych schorze艅 powsta艂ych na tle wadliwego 偶ywienia.
W艂adze szko艂y wsp贸lnie z nauczycielami, rodzicami oraz specjalistami ds. 偶ywienia i organizacjami (instytucjami) odpowiedzialnymi za promocje zdrowego stylu 偶ycia, powinny zapewni膰 uczniom mo偶liwo艣膰 wyboru i jedzenia na terenie szko艂y prawid艂owo skomponowanych zestaw贸w 艣niadaniowych. W praktyce funkcj臋 t臋 mo偶e spe艂nia膰 sklepik szkolny oferuj膮cy zestawy 艣niadaniowe i napoje przygotowane zgodnie z zasadami prawid艂owego 偶ywienia o wysokiej warto艣ci od偶ywczej, jako艣ci mikrobiologicznej, przygotowane ze 艣wie偶ych surowc贸w.
Opracowanie:
prof. dr hab. Anna Gronowska-Senger,
dr hab. Jadwiga Hamu艂ka,
dr hab. Anna Ko艂艂ajtis-Do艂owy
Wydzia艂 Nauk o 呕ywieniu Cz艂owieka i Konsumpcji SGGW w Warszawie
Lista produkt贸w spo偶ywczych polecanych do sklepiku szkolnego
Produkty spo偶ywcze w sklepiku szkolnym powinny by膰 oferowane w ma艂ych, jednorazowych porcjach i opakowaniach. Je偶eli zachodzi taka potrzeba (np. w przypadku jogurt贸w, sa艂atek owocowych) powinny by膰 r贸wnie偶 do艂膮czane do nich sztu膰ce jednorazowe.
PRODUKTY 艢NIADANIOWE
o Kanapki – w r贸偶nych wersjach (zestawach):
- pieczywo (razowe, pszenne, mieszane – chleb, bu艂ki),
- mas艂o lub margaryny kubkowe,
- w臋dliny chude (o wysokiej jako艣ci), pieczone mi臋sa, suszone kie艂basy,
- sery podpuszczkowe (偶贸艂te), twarogowe (bia艂e), topione,
- ryby np. ryba w臋dzona, pasta rybna,
- jaja lub pasta jajeczna,
- dodatek warzyw (np. sa艂ata, kapusta peki艅ska, papryka, pomidor, og贸rek).
o Produkty mleczne:
- sery i serki,
- desery mleczne,
- jogurty z dodatkiem musli (do jedzenia 艂y偶eczk膮).
o Bu艂ki i bu艂eczki:
- bez nadzienia,
- z nadzieniem na s艂ono (np. mi臋snym, pieczarkowym),
- z nadzieniem na s艂odko (np. serowym, owocowym).
NAPOJE
o Naturalne wody mineralne i wody 藕r贸dlane
o Soki:
- owocowe (zawieraj膮ce tylko naturalnie wyst臋puj膮ce cukry),
- warzywne (zawieraj膮ce tylko naturalnie wyst臋puj膮cy s贸d),
- owocowo-warzywne.
o Napoje mleczne:
- mleko (w ma艂ych opakowaniach przeznaczone do bezpo艣redniego spo偶ycia),
- mleka smakowe,
- jogurty naturalne i owocowe,
- kefiry,
- ma艣lanki naturalne i owocowe,
- inne napoje mleczne.
PRZEK膭SKI
- owoce 艣wie偶e sezonowe (umyte i przygotowane do bezpo艣redniego spo偶ycia) np. jab艂ka, gruszki, 艣liwki, winogrona, banany, brzoskwinie, morele, nektarynki itp.
- owoce suszone – np. jab艂ka, banany, morele, 艣liwki, rodzynki (w ma艂ych opakowaniach),
- musy owocowe,
- warzywa 艣wie偶e (przygotowane do bezpo艣redniego spo偶ycia) np. marchewka, papryka, og贸rek, rzodkiewka,
- suchary smakowe,
- orzeszki, migda艂y, nasiona (np. s艂onecznika, dyni – w ma艂ych opakowaniach, przeznaczone do bezpo艣redniego spo偶ycia),
- batony i ciasteczka zbo偶owe (zawieraj膮ce ziarna zb贸偶, p艂atki, orzechy, migda艂y, owoce).
Opracowanie:
prof. dr hab. Anna Gronowska-Senger, dr hab. Jadwiga Hamu艂ka
Wydzia艂 Nauk o 呕ywieniu Cz艂owieka i Konsumpcji SGGW w Warszawie
|