|
Liga Ochrony Przyrody w obronie czysto聹ci w贸d w Polsce Liga Ochrony Przyrody, doceniaj拧c rol臋 czystej wody, inauguruje kampani臋 edukacyjno - promocyjno - informacyjn拧 OCHRONA 聫R脫DE艁 WODY. Wniosek, aby wszystkim 聼r贸d艂om wody nada膰 szczeg贸lny status chroni拧cy je przed zanieczyszczeniami i degradacj拧 zosta艂 zg艂oszony na XXVI Zje聼dzie Krajowym LOP. Zjazd powierzy艂 Zarz拧dowi G艂贸wnemu podj臋cie dzia艂a艅 zmierzaj拧cych do ochrony 聼r贸de艂 wody. Zainspirowane w ten spos贸b stowarzyszenie przygotowa艂o projekt kampanii "Ochrona 聼r贸de艂 wody". Jej celem jest u聹wiadomienie spo艂ecze艅stwu, 偶e woda w naturalnych wyp艂ywach, w 聼r贸d艂ach jest czysta, a jej zanieczyszczanie nast臋puje w wyniku dzia艂alno聹ci cz艂owieka. Chcemy, w ramach kampanii, zinwentaryzowa膰 聼r贸d艂a wody powierzchniowej w Polsce, nast臋pnie oceni膰 ich stan, okre聹li膰 zagro偶enia oraz podj拧膰 dzia艂ania chroni拧ce je przed zanieczyszczeniem.
Liga zamierza tak偶e zainicjowa膰 ochron臋 prawn拧 naturalnych wyp艂yw贸w w贸d w Polsce.
Projekt "Ochrona 聼r贸de艂 wody" obejmuje rejestracj臋 naturalnych wyp艂yw贸w w贸d podziemnych w kraju. Zebrane dane powinny by膰 wyj聹ciow拧 informacj拧 do prac w gminach oraz dzia艂a艅 naukowych.
Odbiorcami - uczestnikami programu s拧 Zarz拧dy Okr臋gowe i Oddzia艂y LOP, SK LOP z opiekunami, mieszka艅cy miejscowo聹ci, w pobli偶u kt贸rych znajduj拧 si臋 聼r贸d艂a wody: m艂odzie偶, uczniowie oraz nauczyciele, samorz拧d terytorialny, osoby doros艂e, urz臋dy miast, gmin, starostwa, instytucje, organizacje itd. Tak偶e pracownicy Park贸w Narodowych, Park贸w Krajobrazowych, Pracownicy Las贸w Pa艅stwowych.
Naszym zadaniem jest upowszechnianie informacji na temat znaczenia 聼r贸de艂 i czystej wody dla cz艂owieka i przyrody, zainspirowanie do dzia艂a艅 na rzecz ochrony 聼r贸de艂.
W ramach projektu pragniemy organizowa膰 grupy m艂odzie偶owe, wspierane przez nauczycieli, student贸w, kt贸re zlokalizuj拧 聼r贸d艂a i sporz拧dz拧 szkice, mapy oraz opisz拧 stan, w jakim si臋 one znajduj拧. Chcemy te偶 powo艂a膰 lokalnych opiekun贸w 聼r贸de艂, kt贸rzy swoj拧 postaw拧 b臋d拧 wp艂ywali na kszta艂towanie postaw mieszka艅c贸w. Opr贸cz promocji projektu opiekunowie zajm拧 si臋 inwentaryzacj拧, opisem 聼r贸de艂 oraz wypracuj拧 metod臋 ich ochrony.
By艂oby dobrze, gdyby do akcji w艂拧czy艂y si臋 szko艂y i ka偶da zaopiekowa艂a si臋 聼r贸d艂em znajduj拧cym si臋 w jej pobli偶u. Dzieci i ich wychowawcy b臋d拧 najlepszymi opiekunami 聼r贸de艂.
聫r贸d艂em mog拧 te偶 zaopiekowa膰 si臋 le聹nicy, pracownicy parku, my聹liwi, w臋dkarze, inne organizacje i grupy zainteresowanych, np. Zwi拧zek Emeryt贸w i Rencist贸w.
Kolejny etap naszego programu to zabezpieczenie 聼r贸de艂. Badanie trasy przep艂ywu wody ze 聼r贸d艂a, pilna obserwacja, czy kto聹 po drodze nie zanieczyszcza p艂yn拧cej ze 聼r贸d艂a wody, a je聹li si臋 to zdarzy, to co mo偶na uczyni膰, aby to zmieni膰. W臋dr贸wki 聹ladami czystej wody, czyli w臋dr贸wka wzd艂u偶 strumieni, potok贸w i jednocze聹nie promowanie idei zr贸wnowa偶onego rozwoju - to nast臋pne etapy kampanii.
Podczas tych w臋dr贸wek b臋d拧 lokalizowane i identyfikowane 聼r贸d艂a zanieczyszcze艅 w贸d. Ekipy w臋druj拧ce z biegiem ciek贸w wodnych, rzek, strumyk贸w oceni拧 stan i stopie艅 ich zagro偶enia.
Dane, zebrane podczas tych wypraw zostan拧 skierowane do s艂u偶b ochrony.
(wrc)
Przy艂拧cz si臋 do nas!
Ka偶dy Czytelnik "Przyrody Polskiej" ju偶 dzisiaj mo偶e przyst拧pi膰 do naszej kampanii. Lato sprzyja w臋dr贸wkom, wiele os贸b planuje pobyt w lesie, nad wod拧, w臋dr贸wk臋 szlakami turystycznymi. Wszystkich, kt贸rzy podczas letniego 艂azikowania natkn拧 si臋 na 聼r贸de艂ka prosimy o nades艂anie do nas informacji o nich. Dla u艂atwienia zamieszczamy wz贸r ankiety, kt贸rej wype艂nienie pomo偶e nam w dalszym prowadzeniu kampanii. Je聹li to mo偶liwe prosimy o przysy艂anie wraz z ankiet拧 zdj臋膰 聼r贸de艂ek. W聹r贸d os贸b, kt贸re nade聹l拧 ankiety i fotografie rozlosujemy trzy roczne prenumeraty "Przyrody Polskiej" (wrc)
Ile mamy wody?
Zasoby w贸d powierzchniowych w Polsce s拧 trzykrotnie mniejsze ni偶 聹rednio w Europie i pi臋ciokrotnie mniejsze ni偶 聹rednio na Ziemi. Bardzo du偶o potrzebnej wody "ucieka" przez niekontrolowany odp艂yw. W latach "mokrych" przypada na mieszka艅ca blisko 2700 m3 wody, a w "suchych" mniej ni偶 1100 m3.
Zasoby wodne w Polsce s拧 rozmieszczone nier贸wnomiernie. Obszary deficytu obejmuj拧 praktycznie ca艂y pas nizin 聹rodkowopolskich, zwi拧zane s拧 g艂贸wnie z niedostatkiem opad贸w. Wielko聹膰 tych obszar贸w ocenia si臋 na 38,5 proc. powierzchni.
G艂贸wnym odbiorc拧 wody jest przemys艂, kt贸ry u偶ytkuje ponad 2/3 pobieranych w贸d. Na potrzeby gospodarki komunalnej pobierane jest 3-krotnie mniej, za聹 przez rolnictwo i le聹nictwo 6-krotnie mniej wody ni偶 na cele przemys艂owe.
Ponad 83 proc. wody pobieranej na potrzeby gospodarki narodowej pochodzi z w贸d powierzchniowych, 14 proc. z w贸d podziemnych, tylko oko艂o 2 proc. ze zrzut贸w w贸d kopalnianych. Ponad 1/4 w贸d podziemnych bardzo wysokiej jako聹ci wykorzystywana jest przez przemys艂 na cele produkcyjne. Nie s拧 w艂a聹ciwie zagospodarowane wody kopalniane spe艂niaj拧ce wymogi jako聹ciowe wody pitnej. Z og贸lnej ilo聹ci tych w贸d osi拧gaj拧cej 0,8 km3 rocznie u偶ytkowane jest jedynie nieca艂e 40 proc.
Oko艂o 80 proc. wody pobieranej na cele gospodarcze wraca z powrotem do w贸d powierzchniowych jako 聹cieki. (wrc)
Rodzaje 聼r贸de艂
* 聫r贸d艂o - naturalny, punktowy wyp艂yw w贸d podziemnych pod wp艂ywem si艂y ci臋偶ko聹ci (tzw. 聼r贸d艂o descensyjne, zst臋puj拧ce) lub ci聹nienia hydrostatycznego (tzw. 聼r贸d艂a ascensyjne, wst臋puj拧ce, np. artezyjskie), na przeci臋ciu warstwy wodono聹nej przez powierzchni臋 ziemi.
聫r贸d艂a daj拧 pocz拧tek ciekom wodnym lub zasilaj拧 je. Podstawowe parametry 聼r贸d艂a to wydajno聹膰, sk艂ad chemiczny wody, ci聹nienie hydrostatyczne i cechy fizyczne wody, g艂贸wnie temperatura.
聫r贸d艂a mo偶na dzieli膰 wg kryteri贸w chemicznych, fizycznych, genetycznych, hydrogeologicznych. Najcz臋聹ciej stosowany podzia艂 (geologiczny) wyr贸偶nia 聼r贸d艂a:
1) warstwowe - odprowadzaj拧ce wod臋 z por贸w skalnych warstwy wodono聹nej,
2) szczelinowe - odprowadzaj拧ce wod臋 kr拧偶拧c拧 w szczelinach skalnych,
3) uskokowe - odprowadzaj拧ce wod臋 z warstwy wodono聹nej przez szczelin臋 w warstwie nieprzepuszczalnej lub przez szczelin臋 w p艂aszczy聼nie uskokowej mi臋dzy warstwami,
4) krasowe - wywierzyska,
5) dolinne - dolina wcina si臋 w warstw臋 wodono聹n拧, 聼r贸d艂o wyp艂ywa w dnie doliny.
Ze wzgl臋du na po艂o偶enie wyr贸偶nia si臋 聼r贸d艂a grzbietowe, stokowe, zboczowe, kraw臋dziowe, klifowe, tarasowe. Szczeg贸lnymi przypadkami 聼r贸d艂a s拧 gejzery i 聼r贸d艂a gazuj拧ce (o wodzie z du偶拧 zawarto聹ci拧 gaz贸w). Nauka badaj拧ca 聼r贸d艂a to krenologia (dzia艂 hydrogeologii). 聫r贸d艂a mog拧 by膰 sta艂e lub okresowe, s艂odkie lub mineralne, tak偶e zimne, normalne i ciep艂e. 聫r贸d艂a gazuj拧ce nazywamy pieniawami, wydobywa si臋 z nich woda z gazem.
聦wi臋to Le聹nej Niezapominajki w Jedlni
Gospodarzami organizowanych po raz drugi centralnych obchod贸w 聦wi臋ta Polskiej Niezapominajki Le聹nik贸w byli le聹nicy z Nadle聹nictw: Radom, Zwole艅 i Kozienice oraz O聹rodka Edukacji Ekologicznej i Integracji Europejskiej Las贸w Pa艅stwowych w Jedlni Letnisko. Do Jedlni przyjecha艂o kilkana聹cie autobus贸w z dzie膰mi i m艂odzie偶拧. Na rozleg艂ej le聹nej polanie spotkali si臋 z organizatorami, a tak偶e zaproszonymi go聹膰mi. Uroczysto聹ci zorganizowane by艂y z sercem i z rozmachem, mia艂y charakter kolorowego festynu, dok艂adnie tak, jak to wymy聹li艂 kreator Polskiej Niezapominajki - Andrzej Zalewski z Eko - Radia Radiowej Jedynki.
Redaktor Zalewski na 偶ywo relacjonowa艂 w radiu to, co dzia艂o si臋 w Puszczy Kozienickiej, a dzia艂o si臋 wiele: przyby艂y tu zespo艂y ludowych artyst贸w, zesp贸艂 聹piewaczy Klubu Seniora Z艂ota Jesie艅 z Kozienic, pszczelarze, cz艂onkowie Kozienickiego Klubu Tw贸rc贸w Ludowych, dzia艂aj拧cego przy miejscowym Domu Kultury, kt贸rzy przywie聼li obrazy, rze聼by, tomiki poezji, haftowane obrusy. Pa艅stwo Glikowie roz艂o偶yli na stolikach anio艂y z drewna. Interesuj拧ce stoisko, oblegane przez uczestnik贸w, przygotowa艂 Le聹ny Kompleks Promocyjny "Puszcza Kozienicka", a tak偶e Kozienicki Park Krajobrazowy. Mo偶na by艂o obejrze膰 wystaw臋 pn. "80 lat Las贸w Pa艅stwowych" oraz pi臋kne fotogramy "D臋by Rogali艅skie".
R贸wnie偶 stoisko "Przyrody Polskiej" cieszy艂o si臋 du偶ym zainteresowaniem; postanowili聹my sprezentowa膰 kilkadziesi拧t numer贸w naszego pisma uczestnikom festynu.
Program uroczysto聹ci przewidywa艂 nie tylko spontaniczn拧 zabaw臋 m艂odzie偶y, ale na le聹nej scenie ozdobionej niezapominajkami przygotowano te偶 kilka oficjalnych wyst拧pie艅 i wyst臋py artystyczne. Go聹ci wita艂 dyrektor Centrum Informacyjnego Las贸w Pa艅stwowych Grzegorz Lenart. O znaczeniu las贸w oraz o jubileuszu 80-lecia przedsi臋biorstwa Lasy Pa艅stwowe opowiedzia艂 zast臋pca dyrektora generalnego Las贸w Pa艅stwowych Janusz Zaleski, a o RDLP w Radomiu zast臋pca dyrektora 艁ukasz Brodziak.
Niezapominajkowe 偶yczenia i wiele ciep艂ych s艂贸w pod adresem przyby艂ych wypowiedzia艂 szcz臋聹liwy, pe艂en entuzjazmu redaktor Andrzej Zalewski. Micha艂 Sumi艅ski znany wszystkim z pami臋tnych audycji telewizyjnych zainteresowa艂 m艂odzie偶 swoimi gaw臋dami. Og艂oszono wyniki konkursu "Ukwiecona szko艂a", zorganizowanego przez Fundacj臋 Szkoln拧 w Warszawie. Koordynator konkursu Katarzyna D艂ugo艂臋cka poinformowa艂a, 偶e spo聹r贸d 20 uczestnicz拧cych szk贸艂, 10 zosta艂o wyr贸偶nionych. W nagrod臋 wszystkie zosta艂y zaproszone do Jedlni. Wi臋cej o konkursie napiszemy w jednym z kolejnych Biuletyn贸w Eko-edukacyjnych.
Wa偶nym punktem spotkania by艂o sadzenie drzew w "Alei drzew miododajnych im. 80-lecia Las贸w Pa艅stwowych" oraz wieszanie budek l臋gowych dla ptak贸w. Nad ca艂o聹ci拧 czuwa艂a szefowa OEEiIE LP Wanda Gembarzewska.
Wida膰 by艂o, 偶e le聹nicy do艂o偶yli stara艅, 偶eby zwabi膰 do lasu ducha Niezapominajki i zatrzyma膰 go, by膰 mo偶e na zawsze, bo powsta艂 pomys艂 utworzenia w Jedlni Muzeum Polskiej Niezapominajki.
Tekst ten zosta艂 opublikowany w broszurce wydanej przez ZG LOP w 2004 roku pt. "聦wi臋to Polskiej Niezapominajki trwa przez ca艂y rok"
Walentyna Rakiel-Czarnecka |