Klub Szkół Parkowych

Powstanie Klubu Szkół Parkowych zainicjowała Kapituła Polskiej Niezapominajki. Po to, aby klub zyskał status organizacji, rejestrujemy zgłoszenia od poszczególnych placówek i trwajš prace nad regulaminem i emblematami potwierdzajšcymi przynależnoœć.

W jakim celu tworzymy taki klub? Dzisiaj mało kto zdaje sobie sprawę, ile było w Polsce przed 1945 rokiem wiejskich parków. 60 lat temu wokół ponad 50 tys. dworów i pałaców pielęgnowano parki i ogrody. Siedziby ziemiańskie były projektowane często przez wybitnych architektów epoki. Wojna, parcelacje majštków, doprowadziły w konsekwencji do dewastacji większoœci tych obiektów. Wiele z nich zostało rozgrabionych do fundamentów, inne nieremontowane i niekonserwowane zamieniły się w ruiny, wiele z nich przeznaczono na magazyny i składy, w niektórych umieszczono oœrodki zdrowia i szkoły, i te choć nie wszystkie, przetrwały. W sumie pozostało zaledwie kilkanaœcie tysięcy obiektów o dużych wartoœciach architektonicznych i historycznych. Wiele z nich znajduje się w otoczeniu tego, co pozostało z dawnych założeń parkowych, i te w naszej niezapominajkowej akcji chcemy uchronić od zagłady, podjšć starania o przywrócenie im dawnej œwietnoœci. Najpierw jednak musimy zachęcić wszystkich do wzmocnienia Klubu, poszukać partnerów (bardzo angażuje się Agencja Nieruchomoœci Rolnych oraz Lasy Państwowe) i sponsorów. Poruszyła nas historia mieszkańców i wyciętych dębów w podkołobrzeskiej wsi Kamica. Działka z dworkiem i 39 stuletnimi dębami, rosnšcymi przy drodze, w samym œrodku wsi trafiła w prywatne ręce. Właœciciel zdobył zgodę na przekwalifikowanie działki na rolno-leœnš i wycišł 25 drzew. Mieszkańcy przeżyli szok, wyznaczyli dyżury i przez całš dobę pilnowali pozostałych dębów... To jest jeden z przykładów niszczenia polskich krajobrazów... Wracamy wprawdzie do zakładania parków i ogrodów w sprywatyzowanych posiadłoœciach, przy setkach domów, w rezydencjach, ale wcišż jest to kropla w morzu degradacji polskich krajobrazów. Chcemy już w szkołach zaszczepić szacunek dla parków i ogrodów, uœwiadomić, że stosunek do nich œwiadczy o naszej kulturze. Zależy nam bardzo na wprowadzeniu kultury pielęgnowania żywej przyrody wokół nas, poczynajšc od malutkiej grzšdki, po parki szkolne, gminne, osiedlowe. To wychowanie można zaczšć od ozdabiania okien szkolnych zieleniš, poprzez uprawianie ogrodów, ogródków, do pielęgnacji parków przy szkołach, gminach, osiedlach. Bardzo obiecujšca jest inicjatywa szkół podstawowych - każde dziecko, które przychodzi do klasy I sadzi drzewko, krzew czy bylinę i przez cały czas nauki w tej szkole pielęgnuje swój "zielony skarb". Podobnie całe klasy, które w otoczeniu szkół poprowadzš pielęgnację i zakładanie parków, pójdš dalej w tym szczególnym "wychowaniu w zieleni". Trzeba wpajać umiejętnoœci przeciwstawiania się powszechnemu dzisiaj niszczeniu wszystkiego, co żywe i zielone. Kiedy porównujemy zdjęcia lotnicze powierzchni Polski i krajów sšsiednich widzimy u nas szare, brudne rumowiska bez zieleni, a tam - ogrody jak marzenie. Czy nadal musimy żyć bez zieleni, która jest warunkiem naszego życia w zdrowiu? Listę Klubu Szkół Parkowych otwiera Szkoła Podstawowa w Puchaczowie na LubelszczyŸnie, liczšca 204 uczniów. Placówka realizuje własny projekt edukacyjno-wychowawczy. Ponieważ koło szkoły nie ma miejsca na utworzenie ogrodu, poszukano go gdzie indziej. Najlepszy okazał się park znajdujšcy się w centrum Puchaczowa. Swoje zamierzenia szkoła postanowiła realizować w formie projektu wychowawczo-edukacyjnego "Park miejsce integracji społecznoœci lokalnej i edukacji œrodowiskowej dzieci i młodzieży". Wœród zadań do wykonania, jakie sobie szkoła postawiła znajdowała się inwentaryzacja parku, nasadzenie drzew, krzewów, wycięcie suchych drzew, wykonanie kwietnika zaniedbanych ogrodzeń, renowacja zaniedbanych trawników, ustawienie lamp, zagospodarowanie terenu wokół dwóch miejsc pamięci. Inwentaryzację przeprowadziło Szkolne Koło LOP, Urzšd Gminy udostępnił dokumentację parku, nauczycielka historii razem z członkami koła historycznego odtworzyła historię parku i wykonała "Chronologię zabudowy parku". Nauczyciel plastyki zorganizował konkurs pt. "Park moich marzeń". 22 kwietnia 2002 roku, podczas obchodów Dnia Ziemi odbyła się inauguracja projektu, dyrektor szkoły Alicja Macoszek posadziła symboliczne drzewko. Ponieważ placówka nie miała œrodków, poszukała sponsorów. Projekt uzyskał akceptację Fundacji Partnerstwo dla Œrodowiska i otrzymał dotację na realizację. Kolejny wniosek został złożony w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Œrodowiska w Lublinie. Rozpoczęto prace zgodnie z harmonogramem. Jak zapewniła nas pani dyrektor - Alicja Macoszek oraz nauczycielka Bożena Warzyszak w parku miały być posadzone niezapominajki.... W Milanowie koło Parczewa na Podlasiu od lat istnieje Zespół Szkół Ogólnokształcšcych im. Marii Konopnickiej. Placówka usytuowana jest w dawnej siedzibie zasłużonej rodziny ziemiańskiej, która przez setki lat dawała dowody swego patriotyzmu i przywišzania do stron ojczystych. Zespół opiekuje się parkiem, realizuje "niezapominajkowy program". Znamienny jest fakt, że szkoły w Milanowie opiekujš się dziećmi i rodzicami pochodzšcymi z Kazachstanu i Rosji, zapraszajš prawnuków polskich zesłańców. Na Podlasiu Gimnazjum w Woli Osowińskiej ma we władaniu piękny park ze starodrzewem. Tradycja Woli Osowińskiej sięga XVI wieku i mocno jest zapisana w pamięci mieszkańców. Placówka poszukuje możliwoœci zdobycia œrodków na renowację parku. Kolejna szkoła z poczštku list Szkół Parkowych to Zespół Szkół Publicznych w Niekłaniu Wielkim, na ziemi koneckiej, niedaleko Gór Œwiętokrzyskich. Zespół szkół znajduje się w unikalnym regionie krajobrazowym, o szczególnych wartoœciach dla naszego dziedzictwa narodowego i różnorodnoœci biologicznej. Do listy dopisaliœmy także SP w Sadowie, gdzie w miejscowym parku znajduje się œcieżka przyrodnicza. Do Klubu dołšczyła także Szkoła Podstawowa w Sielcu. Jest to wieœ położona na terenie subregionu Pagórów Chełmskich, przy drodze Chełm - Wojsławice. Wzmianki o miejscowoœci można znaleŸć w przekazach z XIV wieku. Szkoła mieœci się w zabytkowym dworku należšcym niegdyœ do Wacława Rzewuskiego - hetmana wielkiego koronnego i zasłużonego dla kultury polskiej dramatopisarza. Otacza go piękny park założony przez Rzewuskich w XVII w. Park liczy około 300 drzew, uczniowie opiekujš się nim w miarę swoich możliwoœci i utrzymujš go w należytym stanie. Szkoła Podstawowa i Gimnazjum w Hunowie dołšczyły do nas niedawno. Szkoły od wielu lat opiekujš się parkiem podworskim położonym w pobliżu szkoły. Zespół pałacowo - parkowy znajduje się w centrum wsi. Po dworze Oborskich, wzniesionym w drugiej połowie XIX wieku zostały ruiny, z okazałego parku została aleja lipowa, wiekowe dęby i buki. Na terenie parku znajduje się Ÿródło Marusza, któremu przypisuje się właœciwoœci lecznicze. Uczniowie i nauczyciele z Hunowa organizujš Œwięto Niezapominajki, posadzili dużo kwiatów koło szkoły, współpracujš z leœnikami (po raz trzeci wspólna akcja "Drzewko za makulaturę"). Do Klubu zapisaliœmy też Zespół Szkół w Pyskowicach, leżšcych nad rzekš Dramš, prawym dopływem Kłonicy, 12 km od Gliwic. W gotyckim budynku w 1861 roku mieœciło się Królewskie Seminarium Nauczycielskie, z potem Górnoœlšska Szkoła Górnicza. Wojna nie zniszczyła obiektu, umieszczono w nim szkołę œredniš i tak jest do dziœ. Dyrektor zespołu szkół Janusz Stebel w porozumieniu z konserwatorem przyrody nadzoruje prace prowadzone przez uczniów. Mamy nadzieję, że podane przez nas przykłady będš Ÿródłem inspiracji dla kolejnych szkół i samorzšdów do podjęcia działań w ramach ruchu niezapominajkowego. Do Klubu Szkół Parkowych mogš również należeć te szkoły, które nie majš parku, ale chcš, aby powstał i podejmujš starania. Tekst ten został opublikowany w broszurce wydanej przez ZG LOP w 2004 roku pt. "Œwięto Polskiej Niezapominajki trwa przez cały rok"

Walentyna Rakiel-Czarnecka