O Jeziorze Sławskim, które przestało być sławne

Prezes Zarzšdu Narodowego Funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze, Pan Kazimierz Kęs nie lubi Gazety Lubuskiej. Nie lubi, ponieważ Gazeta od dwóch lat wali po oczach tytułami artykułów opisujšcych katastrofalny stan Jeziora Sławskiego: „Zabijajš Jezioro Sławskie, „To jezioro umiera!”, „Nocna straż czuwa”, A właœnie że umiera”, „Zostanie bagno” i inne.

Jezioro Sławskie jest największym akwenem w zachodniej Polsce (powyżej 800ha). Niegdyœ lœnišca perła w koronie bogatej przyrody Ziemi Sławskiej, obecnie przekształca się w szambo. Do jeziora bowiem uchodzi niewielka rzeka Czernica, która ostatnio została przekształcona w kanał œciekowy. A wszystko za sprawš niedawno wybudowanego w okolicy tzw. zagłębia mięsnego (kilka zakładów przetwórstwa mięsnego + ubojnie). Codziennie produkujš one ok. 40 ton odpadów. Każdego dnia zakłady pozbywajš się 10 wywrotek nieczystoœci. Miejscowa oczyszczalnia nie posiada odpowiednich „mocy przerobowych”. A więc brudy spuszcza się do Czernicy, z którš następnie spływajš do Jeziora Sławskiego. Każdego dnia 1.400 metrów szeœciennych wód poœciekowych trafia do jeziora. Pragnę dodać, że Jezioro Sławskie jest ważnym rezerwuarem wody pitnej dla Zielonej Góry (ok. 120.000 mieszkańców). Ujęcie wody pitnej znajduje się bowiem na rzece Obrzycy, która bierze swój poczštek z jeziora odpływajšc w kierunku północnym. Nie doœć na tym, Jezioro Sławskie położone jest na obszarze chronionego krajobrazu. Problem nagłaœniany jest od kilku lat przez lubuskie media. Niestety z marnym skutkiem. Zadziwiajšca w tym kontekœcie jest wyrozumiałoœć i przychylnoœć okazywana trucicielom jeziora przez władze regionalne, lokalne władze administracyjne i wreszcie instytucje inspekcyjno-kontrolne. Sławskie zakłady przetwórstwa mięsnego i ubojnie nie mogš prowadzić swojej działalnoœci bezkarnie. Zrzuty nieczystoœci do Czernicy to proceder, którym powinna zajšć się prokuratura. A zakład – truciciel, jeœli w wyznaczonym przez instytucje kontrolne terminie nie zdoła podporzšdkować się obowišzujšcym wymogom prawnym powinien zostać zamknięty. Polskę obowišzujš nie tylko nasze własne przepisy prawne dotyczšce ochrony œrodowiska naturalnego, ale także unijne dyrektywy, które muszš być przestrzegane. Nie można łamać prawa!!! Ale wróćmy do Prezesa Zarzšdu Narodowego Funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze, Pana Kazimierza Kęsa. Otóż po kolejnym artykule Gazety Lubuskiej cierpliwoœć Prezesa Kęsa wyczerpała się (artykuł z 16 lipca 2005 „A właœnie że umiera” Gazeta Lubuska). Zirytował się wówczas Pan Prezes i napisał komentarz do artykułu opatrzony zagadkowym tytułem „Czy umiera?”, w którym m.in. pisze: „WypowiedŸ zakończyłem apelem do mediów o rzetelne i odpowiedzialne informowanie o stanie jeziora, bowiem wiele dotychczasowych, publikowanych również w GL tekstów przyczynia się do zmniejszenia liczby turystów wypoczywajšcych na tym jeziorem. Jezioro bowiem wbrew medialnym sensacjom nie umiera,”... (wypowiedŸ na spotkaniu w Urzędzie Miasta Sława - przyp. Anna Zalas Linkowska). Doprawdy, aż trudno uwierzyć, iż tak prymitywne słowa mogły wyjœć spod pióra krewkiego Prezesa. Przypominam Panu, Panie Prezesie, że mieszkamy w demokratycznym państwie, które jest własnoœciš wszystkich obywateli, nie tylko Pana Prezesa. Gazeta Lubuska i inne lokalne media informujš o pogarszajšcym się stanie Jeziora Sławskiego od ponad dwóch lat. Ale widać lokalni decydenci gwiżdżš na interwencyjne artykuły. Bowiem wbrew ich corocznym obietnicom jezioro ma się coraz gorzej, a strategia m.in. kierowanego przez Pana Narodowego Funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŒ i GW) oraz równie odpowiedzialnego za stan jeziora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Œrodowiska (WIOŒ), wydaje się być strategiš nabijania kabzy kilku prywatnym zakładom mięsnym i ubojniom kosztem lokalnej tkanki społecznej i wrażliwej substancji przyrodniczej. To strategia równie efektywna jak planowa gospodarka ZSRR. Dalej w swoim komentarzu Kazimierz Kęs pisze: „I jednym z obowišzków przyjaciół jeziora jest dbanie o rzetelne informowanie o jego stanie - przed sensacyjnym dziennikarstwem jezioro również się nie obroni.”. Uffff... Tak oto demonstrujšc skrajnš arogancję Prezes Kęs atakuje Gazetę za to, że waży się publikować artykuły na temat stanu Jeziora Sławskiego, a tym samym uprawia „sensacyjne dziennikarstwo”, które tylko szkodzi jezioru, Sławie i jej mieszkańcom. Komentarz nieco groteskowy, kuriozalny powiedziałabym, nie tylko w swojej warstwie językowo-emocjonalnej, ale również dlatego, że Pan Prezes próbuje cenzurować Gazetę Lubuskš. Komentarz godny rzecznika jednej z firm tzw. sławskiego zagłębia mięsnego. Nie liczy się racja, rozsšdek czy zwykła przyzwoitoœć, lecz bezsensowna nowomowa i zwykłe pomieszanie pojęć. Przypomina peerelowskš gangrenę. Jak można zarzucać Gazecie Lubuskiej, że zajmuje się sprawami, które należš do jej obowišzków. Jak można twierdzić, że piszšc o degradacji ekosystemu Jeziora Sławskiego Gazeta pogarsza sytuację, skoro dziennikarze Gazety piszšc o wszystkich sprawach dotyczšcych naszego regionu, tych dobrych i tych złych, najnormalniej na œwiecie robiš to, co do nich należy. Pana rozumowanie, Panie Prezesie, jest równie mętne jak woda w Jeziorze Sławskim. Gazeta Lubuska nie powinna pisać o jeziorze, ludzie nie powinni krzyczeć ani zrzeszać się w obronie jeziora, bo wszyscy tylko psujš i niepotrzebnie majstrujš przy wypełnianiu œwiętej misji Pana Prezesa, a przy okazji przeszkadzajš zakładom mięsnym w prowadzeniu takiego fajnego geszeftu. Bo to Pan Prezes jest besserwisserem. To on wie, co lepsze dla przyrody i społeczeństwa. To on jeden posiadł całš prawdę i wyszedł poza wszelkie złudzenia i niejasnoœci. „Niech się media zastanowiš co robiš,” nawoływał Pan Prezes podczas narady w Urzędzie w Sławie. „Czy to one nie przyczyniajš się do pozbawiania mieszkańców Sławy dochodów. Jednym artykułem można zrobić ogromne spustoszenie. Jak można pisać, że jezioro Umiera? Jezioro Sławskie nie umiera!”, perorował Kazimierz Kęs. Panie Prezesie! Myœmy już tš lekcję przerabiali. Nie tak dawno prezydent, skšdinšd wysoce cywilizowanego, europejskiego państwa, także groził paluszkiem Polakom i kazał im trzymać język za zębami. Niezbyt dobrze na tym wyszedł... Więc proszę nie wymachiwać szabelkš i nie wygrażać á la Chirac prasie i społeczeństwu, bo to œmieszne i prymitywne! To cyniczne psucie dobrych obyczajów publicznych. Pana repliki przypominajš rozpaczliwš reakcję sponiewieranej kochanki. Od człowieka na Pana stanowisku należałoby oczekiwać bardziej sensownych i merytorycznych wypowiedzi, proporcjonalnych do skali problemu. Na stanowisko Prezesa NIOŒ i GW nie wybiera się zupy ogórkowej do lubienia, ale człowieka skutecznego. I właœnie skutecznoœci a nie połajanek oczekujš od Pana ludzie. Chciałabym podkreœlić, że tak Wojewódzki Inspektorat Ochrony Œrodowiska jak i Narodowy Fundusz Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej to nie sš instytucje charytatywne. Utrzymuje je polski (a za poœrednictwem funduszy unijnych także unijny) podatnik i tenże podatnik ma œwięte prawo żšdać od nich efektywnej działalnoœci. Polski podatnik płaci i wymaga, aby instytucje finansowane z jego kieszeni rzetelnie wypełniały swoje obowišzki. I tylko tyle! Ciepłe synekurki nie leżš w jego interesie!!! Powoływanie profesorów i ekspertów, zlecanie badań Instytutom Badawczym – za pienišdze podatników – w obecnej sytuacji sš działaniami pozorowanymi, przypominajšcymi ukrywanie realnych problemów i realnych interesów. Nie dadzš nic dopóty, dopóki nie odetnie się dopływu substancji biogennych i nieczystoœci do Czernicy, a poœrednio do Jeziora Sławskiego. Owszem, specjaliœci i eksperci będš potrzebni, ale do rewitalizacji rzeki i jeziora. Dopóki jednak do Czernicy zrzucane będš nieczystoœci nie pomogš najlepsi naukowcy. Może więc zamiast kosztownych profesorskich ekspertyz przygotowywanych za pienišdze podatników zrobić coœ o wiele prostszego: odcišć dopływ nieczystoœci, głównie z zagłębia mięsnego. Ukarać, a jeœli trzeba, zamknšć firmy, które trujš, bo najwyraŸniej nie spełniajš obowišzujšcych polskich i unijnych wymogów dotyczšcych ochrony œrodowiska naturalnego. Sławie i jezioru potrzebny jest konsekwentnie realizowany program, a nie spektakularne gesty i gadajšce głowy. Tylko tyle, i aż tyle..... Razi przychylnoœć okazywana trucicielom jeziora przez lokalne władze administracyjne i instytucje inspekcyjno-kontrolne jak Powiatowa Inspekcja Sanitarna, Sanepid czy Inspekcja Nadzoru Budowlanego. Wobec, jak się wydaje, chorobliwej niemocy organów i instytucji lokalne społecznoœci zaczęły zrzeszać się w stowarzyszenia i organizacje na rzecz obrony jeziora. Ok. 3000 podpisów zebrano w lipcu br. pod Listem Otwartym do Marszałka Województwa Lubuskiego i Wojewody Lubuskiego w sprawie Jeziora Sławskiego; podpisów ludzi, którzy majš już doœć indolencji i niekompetencji władz i instytucji odpowiedzialnych za zaistniałš sytuację, którzy majš doœć pozorowanej działalnoœci zostawiajšcej tylko niesmak niczym pleœniejšca szarlotka z robaczywych jabłek. „Na oczach bezradnych i bezczynnych dotychczas władz wojewódzkich, na oczach żyjšcych z tego jeziora mieszkańców Sławy i okolic, na oczach kochajšcych to jezioro i od lat wypoczywajšcych na tym terenie ludzi Jezioro Sławskie zamienia się w bagno,” piszš sygnatariusze Listu Otwartego. Umiera jezioro i umiera miasto, do którego nie chcš już przyjeżdżać turyœci. „Umrzemy razem z tym jeziorem,” mówiš rozgoryczeni mieszkańcy Sławy. Wbrew opinii Prezesa Kazimierza Kęsa, który pisze: „Jezioro bowiem wbrew medialnym sensacjom nie umiera,..”. A ja pozwolę sobie dołšczyć słowa znanego ludowego powiedzenia: "Nie rób z tata wariata!". W styczniu br. polscy ekolodzy zaprosili do naszego kraju duńskš europarlamentarzystkę, Paniš Margrete Auken, żywo zainteresowanš ochronš polskiej przyrody. Walczyliœmy wówczas o sprawę degradacji œrodowiska jakiej dopuœcił się duński gigant w wielkoprzemysłowej produkcji trzody chlewnej – Poldanor (vide artykuł na Pani stronie internetowej „Gnój na Pomorzu, smród w Kopenhadze”). Na zwołanej w Warszawie konferencji prasowej Margrete Auken powiedziała znamienne słowa: „Działalnoœć niektórych zakładów przypomina nowš formę imperializmu. Majš one na uwadze jeden, jedyny cel – zarobić tyle pieniędzy, ile tylko się da - nie zważajšc ani na mieszkańców okolicznych terenów, ani na wrażliwš przyrodę. (...) Polska ma cišgle jeszcze niepowtarzalnš szansę, aby uratować swojš przyrodę; aby nie popełnić tych samych błędów, które popełniła Dania. Odtwarzanie przyrody w Danii kosztuje majštek, i jeœli Polska poważnie podejdzie do tego zagadnienia, to jeszcze jest w stanie uratować jedyne w skali europejskiej tereny przyrodniczo-krajobrazowe.” Skoro dziennikarze Gazety Lubuskiej in corpore uprawiajš według Prezesa Kęsa prasowe awanturnictwo, to cóż Panie Prezesie? Nie pozostaje nic innego jak rozwišzać Gazetę. Niewykluczone, że w œwietle pokrętnego rozumowania Prezesa Kęsa trzeba będzie także rozwišzać lokalne społeczeństwo ogarnięte nierozumnym niepokojem. A wtedy narady, sesje i żurfiksy powinny wreszcie przebiegać w przyjaznej i pogodnej atmosferze. Atak Prezesa Zarzšdu NFOŒ i GW Kazimierza Kęsa na media nie wydaje się niczym innym jak strategiš leczenia własnych kompleksów i tuszowania błędów. A może wreszcie Panie Prezesie byłoby warto zajšć się sprawš degradacji Jeziora Sławskiego na serio. Może warto zaryzykować, bo w życiu często sprawdza się zasada przekory!!! Przykro zamiast sentymentalnie Miała to być podróż sentymentalna! Od kilkunastu lat mieszkam poza krajem. Przyjechałam do rodzinnej Zielonej Góry jako swego rodzaju forpoczta. Miałam załatwić kilkunastodniowy pobyt dla rodziny i moich duńskich przyjaciół nad Jeziorem Sławskim. Mam szczególny sentyment dla tego miejsca. To lœnišca perła w koronie bogatej przyrody Ziemi Sławskiej. Tak to zapamiętałam. Pojechałam więc do Sławy, aby załatwić formalnoœci zwišzane z naszym mini-urlopem. To, co zastałam okazało się całkiem odmienne od moich oczekiwań. Niemal od razu uderzył mnie widok – jak na tš porę roku – zadziwiajšco pustego miasta. Sława, która niegdyœ w sezonie letnim „grzmiała” gwarem turystów, przysłowiowo „pękała w szwach”, obecnie zionie pustkš. W restauracjach i kafejkach nieliczni goœcie. Wyglšdajš na tubylców. Nie, myœlę, muszę zapytać co się dzieje. Dlaczego tutaj tak cicho, gdzie podziali się turyœci??? „Pani”, mówi jeden z miejscowych, „nie ma turystów. Skończyło się...”, mówi zasępiony. Ale dlaczego, dršżę sprawę. „Bo zatruli nasze jezioro.” Kto zatruł, pytam zdziwiona. „A ONI”, wskazuje rękš w kierunku, gdzie ponoć rozlokowały się niedawno wybudowane zakłady mięsne i ubojnie. No ale jak to tak, tak bezkarnie trujš Wasze Jezioro, pytam. „Tak to wyglšda. A miasto i jezioro umiera. Pani pójdzie,” mówi i prowadzi mnie do parku przez który przepływa Czernica. To mała rzeczka, która wpływa bezpoœrednio do Jeziora Sławskiego. A właœciwie kiedyœ niš była. Obecnie gruba warstwa mułu pokrywa dno koryta rzei. Kożuch tłustej mazi oplata przęsła mostu, na którym stoimy. PóŸniej spływa do jeziora. W rzece nie widać œladu życia. Zaniepokojona tym, co zobaczyłam pojechałam obejrzeć jezioro. Kręcš się jacyœ pojedyńczy ludzie. Może turyœci. Wody jeziora jakoœ dziwnie zabarwione. I ta nieznana mi pustka, którš intuicyjnie wyczuwam, a która zwiastuje coœ niedobrego. Brrr.... Jeœli brudy z Czernicy wpadajš do jeziora, nie mam ochoty postawić stopy w tej wodzie, nie mówišc już o kšpieli. Nie..., postanawiam. Nie przywiozę tutaj mojej rodziny, a tym bardziej moich duńskich przyjaciół. Wstydzę się. Nie chcę pokazywać im zatrutego Jeziora Sławskiego, o którym z takš dumš opowiadałam W Danii. „Zobaczycie”, niejako odgrażałam się kilka miesięcy temu Duńczykom opowiadajšc o Sławie będšc pewna, że wyjadš ze Sławy równie zauroczeni tym miejscem jak ja... kiedyœ, kilka lat wczeœniej. Z przykroœciš opuszczam Sławę. To już nie moja Sława. I nie moje Jezioro Sławskie. Wracajšc do Zielonej Góry widziałam na polach bociany. Zbierajš się już do odlotu. Ale wrócš tutaj za rok. Ja niestety nie... Anna Zalas Linkowska 26 sierpnia 2005 (Tekst zamieszczony w Gazecie Lubuskiej, 5 wrzeœnia 2005)

Anna Zalas Linkowska