Polacy wcišż niewiele wiedzš

Polacy wcišż niewiele wiedzš o stanie œrodowiska naturalnego, w którym żyjš. Polacy nie znajš zasad kształtowania i ochrony œrodowiska. Nie stosujš ich w życiu codziennym, nie angażujš się samodzielnie w działania zmierzajšce do poprawy stanu ich otoczenia. Spoœród 25 krajów Unii Europejskiej Polacy w najmniejszym stopniu przyczyniajš się osobiœcie do ochrony œrodowiska. Robi to zaledwie 2 na 10 osób. Pomimo œwiadomoœci, że powinniœmy stosować zasady ochrony œrodowiska na co dzień, w rzeczywistoœci tego nie czynimy.

Warszawa, 14 wrzeœnia 2005 r. Polacy wcišż niewiele wiedzš o stanie œrodowiska naturalnego, w którym żyjš. Polacy nie znajš zasad kształtowania i ochrony œrodowiska. Nie stosujš ich w życiu codziennym, nie angażujš się samodzielnie w działania zmierzajšce do poprawy stanu ich otoczenia. Spoœród 25 krajów Unii Europejskiej Polacy w najmniejszym stopniu przyczyniajš się osobiœcie do ochrony œrodowiska. Robi to zaledwie 2 na 10 osób. Pomimo œwiadomoœci, że powinniœmy stosować zasady ochrony œrodowiska na co dzień, w rzeczywistoœci tego nie czynimy. W sierpniu 2005 r. na zlecenie Ministerstwa Œrodowiska instytut badawczy CBM Indicator przeprowadził w całym kraju badanie opinii na tematy zwišzane z kształtowaniem i ochronš œrodowiska naturalnego oraz prawodawstwa regulujšcego te kwestie. Wynika z nich, że zaledwie 2 proc. Polaków jako wysoki ocenia swój poziom wiedzy na temat stanu œrodowiska naturalnego. Co dziesišty badany (11,8 proc.) ocenił swojš wiedzę jako bardzo ubogš. Z badań przeprowadzonych w ubiegłym roku wœród mieszkańców Unii Europejskiej wynika, że większoœć Europejczyków czuje się w tym zakresie dobrze poinformowana . Jak wynika z Eurobarometru, Polakom œrodowisko kojarzy się z zielonym i przyjemnym krajobrazem (16%), podczas gdy pierwsze skojarzenie, jakie przychodzi do głowy Europejczykom to zanieczyszczenie większych i mniejszych miast (25 proc.) . Czego się obawiamy? Na liœcie zagrożeń przeciętnego Polaka zagrożenia ekologiczne znajdujš się na pištym miejscu w jedenastostopniowej skali. Spoœród zagrożeń ekologicznych respondenci jako najpoważniejsze wskazujš zanieczyszczenia powietrza oraz wód powierzchniowych, a także problem dziury ozonowej (ponad 30 proc.). Za bardziej niebezpieczne uważane sš klęski żywiołowe, terroryzm, konflikty zbrojne i epidemie. Mniej niż zagrożeń zwišzanych ze œrodowiskiem obawiamy się katastrof komunikacyjnych i wyczerpania surowców naturalnych. Podobnie z problemami ubożenia coraz większej liczby ludzi na œwiecie, niezrównoważonym rozwojem różnych regionów œwiata i wzrostem liczby ludnoœci. Na skali zagrożeń wysoko plasujš się również rosnšce hałdy œmieci. Majš one zbliżony poziom ocen (ok. 30 proc.) do zagrożeń skażeniami radioaktywnymi (np. awarie elektrowni jšdrowych). Pomimo, że największym zagrożeniem ekologicznym jest dla ankietowanych zanieczyszczenie powietrza i wód powierzchniowych, to ich wiedza na te tematy jest znikoma – mniej niż 1 proc. pytanych zadeklarowało, że wie o tym bardzo dużo. Jednoczeœnie respondenci zgłaszajš największe zapotrzebowanie na informacje na ten temat. Największš wiedzę badani posiadajš o segregacji œmieci, chcš jš jednak poszerzać, gdyż problem ten oceniajš jako ważny. Europejczycy z kolei najbardziej martwiš się zanieczyszczeniem wód – niemal połowa uważa to za największy kłopot. Na drugim miejscu wymieniajš katastrofy spowodowane przez ludzi np. wylanie ropy do morza (46 proc). Ostatnimi z czterech najczęœciej wskazywanych problemów jest zmiana klimatu oraz zanieczyszczenie powietrza (45 proc). Ok. 25 proc. obywateli UE martwi się rosnšcymi iloœciami odpadów. Problem ten dużo bardziej niepokoi mieszkańców „nowej Europy” – 43 proc. Najmniej martwi Europejczyków „zwiększony poziom hałasu” (noise pollution) . Dostęp do informacji Badania wskazujš na niskš aktywnoœć ankietowanych w poszukiwaniu informacji. Aktywnoœć takš deklarował mniej niż co czwarty z badanych. Z drugiej zaœ strony aż 67 proc. badanych deklaruje chęć poszerzenia wiedzy na tematy zwišzane z ochronš œrodowiska. Jako najlepsze Ÿródło wskazywali najczęœciej telewizję (18,5 proc.). Wielu ankietowanych preferowałoby broszury i ulotki na ten temat (15,9 proc.). Na trzeciej pozycji znalazł się Internet, poprzez który chciałoby otrzymywać informacje 14,2 proc. badanych. Badani wskazujš, że informacji na temat œrodowiska jest niewiele (jedynie 2 proc. ocenia ich iloœć jako „wystarczajšcš”). Co ważne, ci którzy majš do nich dostęp oceniajš je negatywnie, jako niezbyt dostępne i nieużyteczne. ródło najlepsze to według respondentów opracowania specjalistyczne – prasa branżowa i wyspecjalizowane publikacje urzędowe. Sš to jednak materiały z których korzysta zaledwie 16,6 proc. ankietowanych. Najczęœciej jako główne Ÿródło informacji podawana jest telewizja (51,7 proc.), przy czym na taki wynik wpływa między innymi fakt, że dla wielu osób jest to Ÿródło jedyne (16,6 proc.). Respondenci, którzy odbierajš głównie radio uważajš, że otrzymujš dużo informacji, ale oceniajš je negatywnie, przede wszystkim pod względem użytecznoœci. Badani nie widzš zmian zachodzšcych w ich otoczeniu. Na pytanie o to, czy w ich okolicy władze podjęły działania na rzecz poprawy stanu œrodowiska, 31 proc. ankietowanych nie potrafiło udzielić odpowiedzi. Najczęœciej zauważane zmiany to uporzšdkowanie i segregację œmieci (50,4 proc.), budowę oczyszczalni œcieków (10 proc.), a także zachowanie porzšdku w parkach i skwerach (5 proc.). Ponad 60 z ok. 34 proc. ankietowanych, którzy zmiany zauważyli oceniło, że ich skutkiem była poprawa stanu œrodowiska, przy czym ponad 17 proc. uznało, że jest ona niezauważalna. Ponad połowa badanych przypuszcza, że to Unia Europejska, obok samorzšdów i budżetu państwa jest głównym Ÿródłem finansowania tych zmian. Ankietowani nie byli jednak w stanie wymienić konkretnych skutków wykorzystania wsparcia ze strony unijnych funduszy. Ochrona œrodowiska na co dzień W opinii większoœci respondentów najskuteczniejszy sposób na ochronę œrodowiska naturalnego to ekologiczny styl życia. Najczęœciej wskazywane rozwišzania to stosowanie zasad ochrony œrodowiska w życiu codziennym (64 proc.) i edukacja dotyczšca właœciwego postępowania (60 proc.). Stosunkowo wysokie wskazania (22 proc.) uzyskała propozycja, aby wdrażać standardy UE i w ten sposób chronić œrodowisko. Najmniej respondentów (9,1 proc.) uważa, że drogš do skutecznej ochrony œrodowiska jest poparcie dla partii politycznych, które deklarujš zaangażowanie w sprawy œrodowiska naturalnego. Duża częœć dorosłych Polaków uważa, że obywatele powinni włšczać się w akcje, programy i projekty na rzecz ochrony œrodowiska (52 proc.), jednak tylko jedna czwarta respondentów zadeklarowała, że jest gotowa do podjęcia osobiœcie takiego działania. Nie dziwi zatem, że w ubiegłorocznym Eurobarometrze Polacy zajęli ostatnie miejsce wœród 25 krajów członkowskich UE pod względem podejmowanych działań na rzecz ochrony œrodowiska. Zorganizowane akcje podejmowane sš, kiedy obywatele czujš się zagrożeni jakšœ inwestycjš lub kiedy oceniajš jš jako ucišżliwš. Najczęœciej problemy takie dotyczš wysypisk lub zakładów utylizacji œmieci (42 proc. wskazań). Jesteœmy jednak również gotowi do działania w ramach popularyzacji działań proekologicznych (40 proc.). Chodzi głównie o zorganizowane akcje, jak np. „Sprzštanie œwiata”. Œrodowisko i prawo W odpowiedzi na pytanie, kto powinien stanowić prawo dotyczšce ochrony œrodowiska, respondenci CBM Indicator najczęœciej wskazywali na Ministra Œrodowiska (58 proc.) oraz wyspecjalizowane służby ochrony œrodowiska (50 proc.). Często wymieniano także władze lokalne (35 proc.). Mieszkańcy UE oceniajš, że największš efektywnoœciš w podejmowaniu decyzji na rzecz ochrony œrodowiska wykazuje się Unia Europejska oraz rzšd w danym kraju (33 proc.). Polacy uważajš za najbardziej efektywne lokalne władze (55 proc.) a rzšd uplasowali niemal na ostatniej pozycji(18 proc.) . Ponad 40 proc. badanych w sierpniu Polaków uważa, że prawo dotyczšce ochrony œrodowiska nie jest należycie egzekwowane. Około 86 proc. pytanych nigdy nie spotkało się z żadnymi procedurami dotyczšcymi ochrony œrodowiska. Respondenci z UE z kolei ocenili, że najbardziej efektywnym sposobem na zniknięcie problemów „œrodowiskowych” jest tworzenie narodowych i europejskich regulacji, które zakładałyby bardzo ciężkie kary dla sprawców (46 proc.). Niemal tyle samo obywateli sšdzi, że należałoby wyegzekwować powstanie przepisów prawnych dotyczšcych ochrony œrodowiska (45 proc.). Trzecim sposobem, za którym opowiada się prawie co pišty ankietowany w Europie jest szerzenie ogólnej œwiadomoœci na temat œrodowiska (44 proc.). Podsumowanie Pomimo niskiego poziomu wiedzy i aktywnoœci w zakresie œwiadomego kształtowania œrodowiska naturalnego, Polacy deklarujš duże zainteresowanie otrzymywaniem informacji z tego zakresu. Informacje udostępniane w œrodkach przekazu powinny być bardziej dostępne i użyteczne. Odpowiednie instytucje czeka również cišgle duża praca z zakresu edukacji proekologicznej społeczeństwa. Może dzięki niej Polacy będš chętniej stosować zasady ochrony œrodowiska naturalnego w życiu codziennym. Priorytetem powinno być dšżenie do uaktywnienia obywateli, nakłonienia do samodzielnego, aktywnego poszukiwania informacji o ochronie œrodowiska i podejmowania działania. Informację tę otrzymaliœmy z Ministerstwa Œrodowiska Oto list stamtšd: Szanowni Panstwo, W zalaczeniu przesylam prezentacje wyników badań opinii Polaków na temat œrodowiska naturalnego i jego ochrony wraz z informacja prasowa. Badanie przeprowadził na zlecenie Ministra Œrodowiska Instytut CBM Indicator. Odbyło się w sierpniu 2005 r. Jednoczesnie zapraszam Państwa już dziœ na spotkanie prasowe inaugurujace dzialanie EKOPORTALU, nowego portalu informacyjnego przy Ministerstwie Œrodiwska, które odbedzie sie w CM Foksal w poniedzialek, 19 wrzesnia o godz. 10.30. Z poważaniem, Magdalena Załubska Project Manager tel.: 0 601 155 584 Point of View Sp. z o.o. ul. Mochnackiego 17/12 02 - 041 Warszawa tel. 022 659 19 09 fax. 022 822 97 81